Bijeenkomsten op het raakvlak van geloof en samenleving.

Archief: Bevrijd de Psychologie van de hersenmythe. Donderdag 6 maart 2014

Inleider: Prof. Dr. Jan Derksen
Datum: Donderdag 6 maart 2014

Psychologische thema’s vullen dagelijks kranten en magazines. Het lijkt net alsof psychologisch inzicht hoog op de agenda staat van hedendaagse psychologen. Schijn bedriegt: feitelijk wordt de psychologie ingepakt door de hersenwetenschap, dynamische psychologische kennis wordt betekenisloos gemaakt en gereduceerd tot hersenprocessen. Hersenwetenschappers, vaak psychologen, zoeken het goud in de hersenen in plaats van in constructie van een theorie over menselijk motieven, strevingen, emoties, bewuste en onbewuste wensen en verlangens. Psychologiestudenten worden opgeleid tot experimenteel onderzoekers zonder dat ze nog kennis maken met de echte rijkdom van psychologische processen die eigenlijk hun studieobject zouden moeten zijn. De psychologie is al eerder gereduceerd tot studie van observeerbaar gedrag en vervolgens tot kennis van cognities en andere mentale functies die suggereren dat de mens een soort computer is. Het alom gebruikte classificatiesysteem DSM is verworden tot een praktijk van etiketten plakkerij; iedereen een label en liefst pillen want het zijn allemaal hersenstoornissen geworden. Psychische problemen worden niet meer opgevat als symptomen van moeilijk te verdragen motieven of ambivalente gevoelens, er wordt geen aandacht meer besteed aan psychologische mechanismen die aan dit gedrag ten grondslag liggen. Er is geen oog meer voor de kwetsbare persoonlijkheid van iemand met een ernstige klacht, want die stoornis wordt geïsoleerd van de persoon in kaart gebracht en ‘behandeld’ met een voorgegeven plan dat elke uniciteit uitsluit. Classificatie met behulp van de DSM blijft aan de oppervlakte en leidt tot een protocolbehandeling van diezelfde oppervlakte. De psychologische hulp verschaalt zienderogen en wordt toenemend verleent door technici in plaats van clinici. Het werken met emoties verdwijnt naar het alternatieve circuit. De psychologie moet worden gered van de ondergang door de echte clinici en worden bevrijd uit klauwen van krachten die systematisch niet begrijpen waar psychologie in de kern over zou moeten gaan. Dit boek biedt een goed onderbouwd, vurig betoog om de psychologie te bevrijden van de pogingen er elk leven uit te blazen. De psychologie die dan weer tevoorschijn komt is springlevend.

Prof. Dr. Jan Derksen is verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en aan de Vrije Universiteit in Brussel. Vanaf het eind van de jaren zeventig en in de jaren tachtig heeft hij de eerstelijns psychologie in Nederland (als pionier) mede vormgegeven. Dit jaar publiceerde hij over dertig jaar eerstelijnspsychologie in Nederland in Professional Psychology: Research and Practice. Daarnaast is hij als psychotherapeut werkzaam. Zo heeft hij diverse methoden in Nederland geïntroduceerd om de borderline persoonlijkheidsstoornis te diagnosticeren en te behandelen. Zijn onderzoeksgroep normeerde en valideerde diverse psychologische tests. Voorts publiceerde hij enkele jaren lang columns over het klinisch psychologisch praktijk werk in dagblad De Gelderlander. Voor NRC Handelsblad en de Volkskrant schrijft hij met enige regelmaat bijdragen bv. recentelijk over narcistische stoornissen bij topmanagers, toppolitici, leraren en leerlingen.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst: