Bijeenkomsten op het raakvlak van geloof en samenleving.

Bijeenkomsten

In het voorjaar van 2018 wordt weer een serie bijeenkomsten gehouden met bijzondere sprekers over belangrijke onderwerpen.

Het beloven spannende avonden te worden, wij hebben geprobeerd voor u een zo attractief mogelijk scala aan sprekers uit te nodigen. Scrollt u verder naar beneden voor data en onderwerpen en meer informatie.

Dit komend seizoen hebben wij gekozen voor een iets andere opzet van de bijeenkomsten: vóór de pauze wordt de gastspreker geïnterviewd door drs. Jacobine Geel, na de pauze volgt het tweede deel van het interview waarbij het mogelijk is met de gastspreker in discussie te gaan.

Alle avonden worden gehouden in De Dorpskerk, Torenlaan 16 te Blaricum. Koffie en thee zijn vanaf 19.45 uur beschikbaar. Na afloop (22.00 uur) kan een glaasje worden gedronken. Belangstellenden uit uw vrienden- of kennissenkring zijn welkom. Opgave vooraf via het contactformulier wordt op hoge prijs gesteld.

Hieronder vindt u een overzicht van de bijeenkomsten. Bij de bijeenkomsten die al geweest zijn, vindt u de geluidsregistratie van die avond en eventuele (powerpoint)presentaties.

Bijeenkomsten



Ben Bot in gesprek met Jacobine Geel. Donderdag 26 april 2018

In gesprek met Jacobine Geel: Ben Bot
Datum: Donderdag 26 april 2018

Het project Europa staat onder druk, niet in de laatste plaats door de Brexit. Velen vragen zich af welke kant het op moet en wat het zwaarst moet wegen. Vragen die des te spannender lijken nu de relatie met Rusland aan de ene kant, en de Verenigde Staten aan de andere kant verkillen en verzakelijken. Sommigen reppen zelfs over een nieuwe Koude Oorlog. Hoe wik en weeg je in zo’n dynamische geopolitieke context, en hoe bepaal je wie je bondgenoten moeten en kunnen zijn?

Als er iemand is die met deze vragen uit de voeten kan is het oud-minister van Binnenlandse Zaken Ben Bot. We zijn verheugd dat hij op 26 april te gast is op de laatste avond van het Kerkcafé-seizoen, wanneer Jacobine Geel over deze en andere vragen met hem in gesprek gaat. Bernard Rudolf (Ben) Bot, geboren in het vroegere Nederlands-Indië in 1937, studeerde rechten in Leiden, Engeland en de VS. Na zijn promotie cum laude in Leiden in 1968 was hij tientallen jaren intensief betrokken bij de Nederlandse politiek, met name op het terrein van het buitenlandbeleid : als ambassadeur voor Oost-Duitsland, later voor Turkije; als plaatsvervangend ambassadeur voor de NAVO; als secretaris-generaal van het ministerie van Buitenlandse Zaken; als permanent vertegenwoordiger van Nederland bij de Europese Unie in Brussel; en last but not least als minister van Buitenlandse Zaken in de kabinetten Balkenende II en III. Ook daarna bekleedde Bot belangrijke functies, o.a. het voorzitterschap van Instituut Clingendael. In 2015 verschenen zijn memoires “Achteraf bezien”.

In het gesprek met Jacobine zullen naast zijn talrijke ervaringen in de politiek zeker ook zijn persoonlijke overtuigingen en inzichten aan de orde komen. Dat we met deze gast een boeiende avond tegemoet gaan is niet teveel gezegd!


Archief: familietherapeut Else-Marie van den Eerenbeemt. Donderdag 22 maart 2018.

Op donderdag 22 maart verwelkomden wij familietherapeut Else-Marie van den Eerenbeemt. Zij heeft gesproken over liefde, leed en loyaliteit. Het familieverhaal door de generaties heen.

Else-Marie van den Eerenbeemt (Den Bosch, 1946), opgeleid door prof. Boszormeyi-Nagy in Philadelphia (VS) is specialist op het gebied van familieverhoudingen, docent aan Hogescholen en Universiteiten in Nederland en Vlaanderen. Ze schreef diverse boeken, verzorgt columns in diverse tijdschriften, speelt regelmatig een rol bij informatieve tv programma’s en geeft met grote regelmaat lezingen en masterclasses, niet zelden over de invloed van het intergenerationele familie-erfgoed op het individuele welbevinden, de relatievorming en de beroepsuitoefening.

Één van de hoofdthema’s in haar werk is de onverbrekelijke, onuitwisbare band tussen ouders en kinderen. Familie gaat een leven mee. Er is nauwelijks een krachtiger en tegelijk kwetsbaarder band te bedenken dan deze. Familiebanden zijn sterk. Ze kunnen op allerlei manieren vaart aan je leven geven; ze kunnen ook belemmerend of kwetsend zijn.

Onderwerpen die in de lezing van Else-Marie aan de orde komen, zijn bijvoorbeeld:

• de kracht en kwaliteit van familierelaties
• de balans van zorg geven en ontvangen
• zondebok en zondagskind
• familiemythen en familiegeheimen
• erven van toekomst

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: schrijfster en filosofe Désanne van Brederode in gesprek met Jacobine Geel. Dinsdag 13 februari 2018.

Op dinsdag 13 februari a.s. verwelkomden wij schrijfster en filosofe Désanne van Brederode (1970) op de eerste avond van weer een nieuwe cyclus ‘bijeenkomsten op het raakvlak van geloof en samenleving' in de Dorpskerk te Blaricum. Een avond over liefde, leven met aandacht en de moed om te twijfelen.

Van Brederode (Utrecht 1970) studeerde filosofie aan de Vrije Universiteit te Amsterdam, debuteerde als schrijfster in 1994 met haar roman Ave verum corpus (Gegroet waarlijk lichaam) en deed daarna vele publicaties het licht zien. Ze publiceerde onder meer in De Groene Amsterdammer en vanaf 2006 verzorgde zij enige jaren regelmatig een column in het televisieprogramma Buitenhof.
In 2007 won ze de Gerard Walschap-Prijs.

In haar boeken en  lezingen gaat het vaak over levensbeschouwelijke thema’s als compassie, empathie, de moed om kwetsbaar te zijn. Anders gezegd: een belangrijk thema voor haar is leven met aandacht. Niet in de eerste plaats om er zelf beter of gelukkiger van te worden, maar om mensen en dingen recht doen, ze de kans geven háár te raken.

Hoe dat thema in haar leven en werk vorm krijgt en hoe ze vanuit die houding naar onze samenleving kijkt…..? In het gesprek met haar hopen we daar meer zicht op te krijgen.

Een citaat: “….Ik geloof niet in de diepere bedoeling van leed. Het is niet te aanvaarden, dat er zoveel zinloze ellende is op de wereld. Maar je kunt het gevoel van onmacht daarover wel vormgeven en het met elkaar delen. Dan richt je jezelf op dat wat positief is”.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Kim Putters (Sociaal-Cultureel Planbureau) in gesprek met Jacobine Geel. Donderdag 30 november 2017.

Prof. dr. Kim Putters (1973) was, naast diverse bestuurlijke functies, van 2003 – 2013 lid van de Eerste Kamer. Sinds 2013 is hij directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, en daarnaast hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg aan de Erasmus Universiteit.

Mensen die hem van dichtbij meemaken omschrijven hem als een getalenteerde duizendpoot, met een grote maatschappelijke betrokkenheid. ‘Kim wil de wereld ietsje beter achterlaten dan hij die heeft aangetroffen,’ aldus zijn moeder onlangs in een achtergrondartikel over hem. Zijn positie als directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau is hem daarom niet alleen professioneel, maar ook persoonlijk op het lijf geschreven. Het SCP doet onderzoek naar hoe het in sociaal en godsdienstig opzicht met Nederland en de Nederlanders gesteld is, en wat daar in de loop van de jaren in verschuift. Een van die verschuivingen, en één die Kim Putters zorgen baart, is de groeiende afstand tussen mensen die in onze complexe, hoog-technologische samenleving mee kunnen komen, en de mensen die het allemaal niet kunnen volgen en afhaken: de ‘cans’ en de ‘cannots’. Kenmerkend voor Putters is dat hij het niet bij deze analyse laat, maar ook nadenkt over manieren om die afstand kleiner te maken. Hoe bouw je een samenleving waar mensen zich serieus genomen voelen en zich iets aan elkaar gelegen laten liggen? Wat is de rol en verantwoordelijkheid van de overheid daarin? En hoe belangrijk zijn in dit verband sociale gemeenschappen zoals kerken? Dit zijn vragen die in het gesprek met Kim Putters aan de orde zullen komen.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Dr. ir. Emanuel Rutten: is door het enorme lijden in de wereld het geloof in een goede God onredelijk. Dinsdag 31 oktober 2017.

Inleider: Dr. ir. Emanuel Rutten
Datum: dinsdag 31 oktober 2017

Dr. ir. Emanuel Rutten (1973) is filosoof. Hij is verbonden aan de Faculteit Geesteswetenschappen van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Het onderzoeks- en onderwijsterrein van Rutten omvat de relatie tussen geloof en wetenschap, het evalueren van de redelijkheid van seculiere en religieuze wereldbeelden, kennisleer en speculatief realisme, logica en retorica, en niet te vergeten esthetiek. Rutten spreekt met zijn unieke benadering van geloof veel mensen (positief) aan en deinst niet terug voor een inhoudelijke en goede discussie over geloof. Zo is hij recentelijk in een overvolle Martinikerk een bijzonder debat aangegaan met Arjen Lubach (atheïst). Rutten is van mening dat er, vanuit de filosofie, voldoende rationele argumenten zijn voor het bestaan van God. Nu is dat natuurlijk nog geen uitgemaakte zaak of deze God een goede God is. Het lijden van vele mensen op aarde, het kwaad dat we elkaar aandoen, het overvalt en ontmoedigd ons.

Rutten zal een betoog houden, dat uit het vele lijden in de wereld niet valt af te leiden dat God niet goed is. Nee, sterker nog, het lijden levert ons geen voldoende grond om te denken dat God onverschillig of zelfs slecht is.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Dr. Jan Terlouw in gesprek met Jacobine Geel. Donderdag 28 september 2017.

Inleider: Dr. Jan Terlouw
Datum: donderdag 28 september 2017

Op donderdag 28 september a.s. verwelkomen wij dr. Jan Terlouw op de eerste avond van de nieuwe cyclus ‘bijeenkomsten op het raakvlak van geloof en samenleving' in de Dorpskerk te Blaricum.

Dit komend seizoen hebben wij gekozen voor een iets andere opzet van de bijeenkomsten: vóór de pauze wordt de gastspreker geïnterviewd door drs. Jacobine Geel, na de pauze volgt het tweede deel van het interview waarbij het mogelijk is met de gastspreker in discussie te gaan.

Meer informatie over deze veelbelovende avond, volgt. Zet het in ieder geval vast in uw agenda en wij zien er naar uit u bij deze komende avond te mogen begroeten!

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Piketty en Luijendijk, ernstige maatschappelijke ontwrichting als gevolg van ongebreideld kapitalisme. Dinsdag 5 april 2016.

Inleider: Prof. Dr. Jan Klaassen
Datum: dinsdag 5 april 2016

Piketty, de Franse econoom publiceerde vorig jaar een boek over de ontwikkeling van de vermogensverdeling in een aantal Europese landen en de VS. "Kapitaal in de 21e eeuw." Hij constateert op basis van zeer uitgebreid statistisch onderzoek, dat zonder overheidsingrijpen de rijke bovenlaag van de bevolking steeds rijker wordt en dat die trend zich zal voortzetten,omdat het door de rijken belegde vermogen meer op zal brengen dan het inkomen dat de rest van de bevolking met hard werken zal kunnen verdienen. Een belangrijke veronderstelling is dat de verwachte economische groei van het inkomen van veel landen lager is dan de vermogensgroei van de rijken.Dit is maatschappelijk onacceptabel en kan alleen door overheidsingrijpen via extra belastingen voor de rijken worden beperkt.

Luijendijk schreef het boek" Dit kan niet waar zijn". Hij doet verslag van een groot aantal gesprekken met Londense bankiers en geldhandelaren. Op basis daarvan concludeert hij dat de economische organisatie van het bankwezen amoreel handelsgedrag uitlokt, dat grote risico's voor het bankwezen meebrengt en leidt tot maatschappelijke ontwrichting.

Beide boeken hebben tot een belangrijke maatschappelijke discussie geleid, die tot nu toe door de politiek maar in beperkte mate wordt opgepakt.

De vraag is, wat zouden burgers en overheden kunnen doen om dergelijke uitwassen van het kapitalisme te beperken?

Prof. Dr. Jan Klaassen (1943) heeft bedrijfseconomie en accountancy gestudeerd aan de VU en is in 1975 gepromoveerd. Ongeveer de helft van zijn loopbaan heeft hij als accountant gewerkt voor KPMG, en was hij part time hoogleraar in financiële verslaggeving. Als accountant werkte hij vooral als adviseur van zijn collega's voor vaktechnische vraagstukken van grote cliënten. Van 1999 tot 2004 was hij decaan van de Economische en Bedrijfskunde Faculteit van de VU en verder was hij 15 jaar lid van de Ondernemingskamer van het gerechtshof van Amsterdam.


Archief: Het oude Egypte: bakermat van het jonge christendom. Donderdag 17 maart 2016.

Inleider: Dr. Tjeu van den Berk
Datum: Donderdag 17 maart 2016

Het zou heel goed kunnen zijn, dat we er nooit wakker van hebben gelegen, maar toch is het wel een intrigerende vraag waar toch die nogal onjoodse thema’s in de christelijke geloofsleer (zie het credo, de 12 artikelen) vandaan komen zoals : een vader die een zoon voortbrengt, een kind dat uit een maagd geboren wordt, een god die sterft en na drie dagen verrijst, een nederdaling ter helle, een opstijging ten hemel, een wederkomst om te oordelen levenden en doden…

Tjeu van den Berk voert ons mee naar de bronnen van de Nijl en Alexandrië, aan het begin van onze jaartelling smeltkroes van volken en religies. “…um… zu verstehen, musz man nach Ägypten gehen”, zo zei het ooit dr. Eugen Drewermann, een vermaard en spraakmakend theoloog en psychotherapeut in Duitsland. Met onverflauwde geestdrift laat Tjeu van den Berk met veel voorbeelden zien hoezeer de beelden van het christendom hun wortels hebben in het Oude Egypte.

Dr. M.F.M. van den Berk is theoloog, studeerde in Rome, Lyon en Utrecht. In die laatste plaats heeft hij lang gewerkt aan de Katholieke Theologische Universiteit. Hij heeft zich intens verdiept in symboliseringsprocessen en de raakvlakken van religie en psychologie, kunst en cultuur. Over die thema’s heeft hij veel gepubliceerd o.a. “Die Zauberflöte”, “Het Mysterie van de hersenstam”, “Mystagogie”, “Het Numineuze”, en dan natuurlijk zijn boek uit 2011 waarvan de titel het thema van deze avond is.


Archief: Passies, bekende evangelisten en onbekende componisten. 11 Februari 2016.

Inleider: Joop van Velzen
Datum: donderdag 11 februari 2016

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw is de tijd en het leven alsmaar jachtiger geworden. Merkwaardig genoeg is juist de aandacht voor passiemuziek toegenomen. De gelegenheid nemen om zich te concentreren op muzikale zettingen van het lijden en sterven van Jezus Christus is alleen nog maar groeiend. Het bewijs er voor: in geen enkele ander land zijn er zoveel uitvoeringen van de passiemuziek van Johann Sebastian Bach als in Nederland.

Het aantal passies dat geschreven is, vooral in de barok, is niet te overzien. Georg Philipp Telemann alleen al schreef van 1722 tot 1767 ieder jaar een nieuwe passie, hetgeen hem een totaal van 46 stuks opleverde. Daarboven op kan men nog een aantal oratorio’s tellen die gerust voor een passie kunnen doorgaan.

In een avondvullende presentatie zal muziekhistoricus Joop van Velzen van ‘Music in Life’ uit Laren uitgebreid ingaan op verschillende op muziek gezette passies van de vier evangelisten Mattheus, Johannes, Lukas en Markus. Met vele beeld- en geluidfragmenten zal hij delen van werken presenteren en toelichten van componisten, chronologisch verdeeld over 7 eeuwen: van Jacob Obrecht, via Johann Sebastian Bach en tijdgenoten, via Krzysztof Penderecki en Wolfgang Rihm, onze eigen Antoine Oomen tot aan Arvo Pärt, de Chinese componist Tan Dun en de Russisch-orthodoxe theoloog en componist Hilarion Alfejev, om er slechts enkele te noemen! 

Joop van Velzen (1951) is aan de universiteiten van Utrecht en Vancouver (Canada) academisch opgeleid als bioloog/botanicus en is reeds vanaf zijn 8e jaar geïnteresseerd in en een groot liefhebber van de klassieke muziek. Naast paukenist bij een studentenorkest en drummer in enkele muziekensembles, heeft hij jarenlange ervaring als trainer/coach in het bedrijfsleven in binnen- en buitenland. Joop is de auteur van de vierdelige biografie over de muzikale vriendschap tussen Clara Schumann en Johannes Brahms. Daarnaast schrijft hij over talrijke onderwerpen uit de klassieke muziek en werkt hij momenteel aan biografieën over Anton Bruckner en Hugo Wolf.


Archief: De bijbel verbeeld in middeleeuwse handschriften. Donderdag 21 januari 2016.

Inleider: Dr. Henk Aertsen
Datum: donderdag 21 januari 2016

In de middeleeuwse handschriften zijn prachtige illustraties (‘miniaturen’) te vinden, met name over Bijbelse onderwerpen. In een korte inleiding wordt uitgelegd hoe een handschrift tot stand kwam en volgt een overzicht van het soort geschriften waarin deze illustraties voorkomen. Daarna gaan we de bijbel door, voor de pauze de verhalen van het Oude Testament, na de pauze die van het Nieuwe Testament. We zien dan tegelijk hoe de illustratiekunst zich in de loop der tijden ontwikkelde: aanvankelijk waren het eenvoudige, ingekleurde tekeningen gemaakt door getalenteerde monniken, in de vijftiende eeuw werden het mini-schilderijtjes, vervaardigd door echte beroepskunstenaars, zoals de Gebroeders Van Limburg.

Dr Henk Aertsen (1943) heeft bijna 35 jaar aan de Vrije Universiteit in Amsterdam de Engelse Taal- en Letterkunde van de Middeleeuwen gedoceerd, is auteur of coauteur van een aantal wetenschappelijke publicaties en van een reeks studieboeken die vooral in Amerika door studenten bestudeerd moesten worden, zo is hem bij gastcolleges daar gebleken. De middeleeuwse handschriftkunde is een van zijn hobby’s. Hij is hoofdredacteur van Onderweg, het gezamenlijke kerkblad van de Protestantse Gemeenten van Blaricum en van Laren-Eemnes, waarvoor hij de nummers van de kerkelijke hoogtijdagen voorziet van een illustratie uit middeleeuwse handschriften.


Archief: Geloven tegen beter weten in. Donderdag 19 november 2015.

Inleider: Prof. Wil van den Bercken
Datum: donderdag 19 november 2015

Christelijk geloof is geen vanzelfsprekende levenshouding meer. In de huidige geseculariseerde samenleving moet men bewust kiezen voor geloof en dit kunnen verantwoorden tegenover het beter weten van het atheïsme.
In de lezing zal dit aan de hand van Drie thema’s worden verduidelijkt.

Allereerst zal worden aangegeven dat godsgeloof niet alleen gebaseerd is op de Bijbel als openbaring, maar ook op fundamentele menselijke levenservaringen, namelijk besef van geschapenheid, besef van menselijke onvolkomenheid en hoop op ultieme recht-vaardigheid.
Op deze existentiële grondervaringen hebben het atheïsme en humanisme geen bevredigend antwoord. De natuurwetenschap stelt dat het heelal spontaan uit eigen kracht is ontstaan, en het humanisme gelooft dat ondanks het alom aanwezige menselijke kwaad in de geschiedenis- Holocaust, talloze oorlogen, structurele ongerechtigheid, individuele wreedheid en beschaafd egoïsme- de mens van nature goed is.
Met name het bestaan van het lijden door rampen en ziekte en door menselijk kwaad vragen om een diepere verklaring, anders is het leven zinloos (geweest) voor de ontelbare slachtoffers van de geschiedenis. Het christelijk geloof worstelt ook met het probleem van lijden maar het geeft de richting aan waarin men de verklaring moet zoeken.
Naast de bespreking van de tegenstellingen tussen christelijk geloof en atheïsme met betrekking tot deze fundamentele menselijke vragen ,  komen in de lezing twee andere thema’s ter sprake: de bijzondere aard van de Bijbel als bron van geloof en de atheïstische benadering daarvan; en de tegenstelling tussen Bijbels godsgeloof en aspecten van het institutionele christendom oftewel de kerken. Genoeg stof voor discussie.

Wil van den Bercken was tot 2011 werkzaam als bijzonder hoogleraar Russisch christendom aan de theologische faculteit van de Radboud Universiteit Nijmegen en als universitair docent Russische geschiedenis aan de Universiteit Utrecht. Hij schreef onder meer De mythe van het Oosten en Christian Fiction and Religious Realism in the Novels of Dostoevsky.


Archief: Spelen met heilig vuur. Donderdag 8 oktober 2015.

Inleider: Prof. Dr. Ruard Ganzevoort
Datum: Donderdag 8 oktober 2015

In onze veelkleurige wereld speelt religie een ingewikkelde rol. Soms verrijkend en inspirerend, soms problematisch. Sommigen dachten dat die rol uitgespeeld was door de secularisatie, maar ook daarna blijken religie en spiritualiteit springlevend. Wat vooral verdwenen is, is de sturende en richtinggevende kracht van de religieuze instituten. Steeds meer ligt de vraag levensgroot op tafel hoe de wijsheid die belichaamd is in de oude religieuze taal verstaan kan worden in een wereld die die taal niet meer spreekt.

Wie zijn vandaag de beheerders van het ‘spirituele kapitaal’? Wie bepaalt vandaag de dag wat ‘goede’ religie is en wat niet? Is die vraag überhaupt te beantwoorden? Kunnen we de vele religieuze en religie-achtige uitingen in onze moderne samenleving en populaire cultuur verstaan? In deze lezing verkent Ruard Ganzevoort het hedendaagse ‘spelen met heilig vuur’.

Ruard Ganzevoort is hoogleraar praktische theologie aan de VU en lid van de Eerste Kamer. www.ruardganzevoort.nl


Archief: Religiestress. Donderdag 17 september 2015.

Inleider: Tom Mikkers
Datum: Donderdag 17 september 2015

Religiestress? Nooit van gehoord! Dat is geen schande, want het is nog een jong woord. In de Van Dale zullen we het niet vinden. Het is min of meer geijkt door Tom Mikkers in zijn poging een antwoord te vinden op de vraag hoe het toch komt, dat in een samenleving waarin godsdienst in feite een bijzaak is geworden de publieke opinie zomaar beheerst kan worden door verhitte discussies over religieuze onderwerpen. Het al of niet dragen van hoofddoekjes bijvoorbeeld, of ritueel slachten, of de extreem gewelddadige uitwassen van godsdienstig fanatisme.

Het is vreemd. Wat kan religie/godsdienst/geloof ons nog schelen? Kerken krimpen, het spreken van de kerk in politieke vraagstukken wordt nauwelijks gehoord, politieke partijen die zich beroepen op godsdienstige beginselen spreken steeds minder mensen aan. Er bestaat een soort allergie voor godsdienst, wantrouwen. Hoe kan geloof nog vruchtbaar zijn voor een samenleving, die grotendeels seculier is in plaats van vooral wantrouwen op te roepen? Een vraag die ons allen ook persoonlijk raakt.

Tom Mikkers (1969) is sinds 2008 algemeen secretaris van de Remonstrantse Broederschap. Met verschillende projecten probeert hij kerk en christendom over het voetlicht te brengen voor een rand- en buitenkerkelijk publiek. Hij was de initiator van onder meer de glossy Arminius, de songfestivalkerkdienst ‘Hallelujah Europe’, de liedbundel en cd LICHT, de gids Coming Out Churches en de allereerste kerst-reclamespotjes op de radio. In 2011 en 2012 was hij de drijvende kracht achter de Nacht van de Theologie, was ook dit jaar één van de drie genomineerden voor ‘Theoloog des Vaderlands’. In 2011 ontving hij de Spaanprijs, een tweejaarlijkse mediaprijs voor christelijke communicatie in brede zin.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Clara Schumann en Johannes Brahms: biografie van een muzikale vriendschap. Dinsdag 14 april 2015.

Inleider: Joop van Velzen
Datum: Dinsdag 14 april 2015

Het is de liefdevolle betrekking tussen Robert Schumann’s weduwe Clara Schumann en de componist Johannes Brahms, die onderwerp is van mijn biografie. Deze relatie is altijd een onderwerp van bijzondere speculatie geweest en gebleven. Haar vrouw-zijn én haar kunstenaarschap intrigeerden hem en vormden de reden waarom hij zich tot haar aangetrokken voelde.  Tegen de achtergrond van een zich ontwikkelende muzikale periode in de 19de eeuw, groeit hun vriendschap. Daarbij komt dan ook nog dat alle brieven en dagboekaantekeningen verwijzen naar een zuiver platonische relatie tussen Clara Schumann en Johannes Brahms. De betekenis van hun vriendschap ligt dan ook niet zozeer in enige seksuele gevoelens die zij jegens elkaar gekoesterd zouden kunnen hebben, maar veel eerder in de muzikale en persoonlijke, artistieke interactie die er tussen hen is geweest, vanaf de nazomer in 1853 tot aan de dood van Clara Schumann in 1896. Zoals zij dat ook was voor haar man Robert, was Clara Schumann voor Johannes Brahms een inspiratiebron bij vele van zijn composities en een ontvankelijke geest voor zijn soms geniale ingevingen.  Hun overgebleven correspondentie vormt het vertrekpunt en spiegelt tegelijkertijd hun beider wel en wee voor. Dagboekaantekeningen en de vele brieven, die zij in diezelfde periode richten aan talloze andere vrienden en familieleden, completeren de beschrijvingen van hun leven en de activiteiten, die beiden ondernemen, beleven en ondergaan.

Joop van Velzen (1951) is aan de universiteiten van Utrecht en Vancouver (CANADA) academisch opgeleid als bioloog/botanicus en reeds vanaf zijn 8ste jaar geïnteresseerd in en groot liefhebber van de klassieke muziek. Naast paukenist bij een studentenorkest en drummer in enkele muziekensembles, heeft hij jarenlange ervaring als trainer/coach in het bedrijfsleven in binnen- en buitenland. Joop is de auteur van de 4-delige biografie over de muzikale vriendschap tussen Clara Schumann en Johannes Brahms. Daarnaast schrijft hij over talrijke onderwerpen uit de klassieke muziek en werkt hij momenteel aan biografieën over Anton Bruckner en Hugo Wolf.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Pelgrims en zwervers. Gesprekken over God en ons. Donderdag 12 maart 2015.

Inleider: Ds. Margriet van der Kooi
Datum: Donderdag 12 maart 2015

‘Ik merk nooit iets van God’.

Zou dat waar zijn? Vaak hebben mensen in hun leven bewust of onbewust wel iets gemerkt van God. In gesprekken, bijvoorbeeld aan een ziekbed, vertellen mensen daarover.

Dat levert verhalen op. Naar die verhalen zoekt de inleidster en zij probeert die in verbinding te brengen met het verhaal van de God van de bijbel.

Mw. ds. M.A.Th. Van der Kooi – Dijkstra is geestelijk verzorger in het zuwe hofpoort ziekenhuis in Woerden.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Qumran en de Bijbel. Donderdag 12 februari 2015.

Inleider: Dr. Michaël van der Meer
Datum: Donderdag 12 februari 2015

Afgelopen jaar was de Bijbel ineens weer voorpaginanieuws toen een aantal Dode Zeerollen te bezichtigen was in het Drents museum in Assen. Uit nieuw onderzoek blijkt dat de gedachte van onderzoekers van ongeveer een generatie geleden dat deze rollen geschreven zijn door leden van de kloostergemeenschap der Essenen, niet juist was. De Essenen leefden daar van ongeveer 140 voor Christus tot aan de verwoesting door de Romeinen in 68 na Christus. Nu is duidelijk geworden dat veel handschriften deels ouder zijn en waarschijnlijk afkomstig zijn van veel bredere lagen van de Joodse samenleving rond het begin van de christelijke jaartelling.

Uit deze nieuwe inzichten blijkt bovendien dat de rollen niet rechtstreeks iets over Jezus en de eerste Christenen te vertellen hebben, maar ze bieden wel fascinerend vergelijkingsmateriaal voor de studie van verschillende messiaans-georienteerde groepen aan het begin van onze jaartelling.
Deze inzichten hebben vooral ook gevolgen voor de manier waarop wij naar de Bijbel kijken. Boeken die nu apocrief (verborgen) worden genoemd, zoals Henoch en Jubileeën, waren waarschijnlijk even gezaghebbend als bijbel-boeken. Bovendien blijken er van ‘dezelfde’ boeken verschillende versies in omloop te zijn geweest, zoals bijvoorbeeld van Deuteronomium,  Samuel en Jeremia. Het is daarom de vraag hoe het zit met wat Joden en Christenen beschouwen als de basis van hun geloof.

Dr. Michaël van der Meer studeerde theologie en Semitische talen in Amsterdam (VU, UvA en KTA). Hij promoveerde aan de RU te Leiden op een proefschrift over onder meer de Dode  Zeerollen van het boek Jozua.  Als tijdelijk docent Oude Testament werkte hij van 2010 tot 2014 aan het Qumran Instituut van de RU Groningen. Thans is hij leraar godsdienst aan het Hermann Wesselink College te Amstelveen.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: God van de gewone mensen. Hoe het geloof uit een familie verdween. Dinsdag 27 januari 2015.

Inleider: Emiel Hakkenes
Datum: Dinsdag 27 januari 2015

Ieder mens is een kraal aan een ketting die ons verbindt met de generaties voor ons, aldus een oud gezegde. Als Trouw-redacteur Emiel Hakkenes voor het eerst vader wordt, stellen zijn ouders hem een confronterende vraag: zal hij hun kleinzoon laten dopen? Zelf komt Hakkenes hoogstzelden nog in een kerk. De jonge vader staat met zijn mond vol tanden: hoe kan het dat God langzaam uit zijn leven is verdwenen?
Om een antwoord op die vraag te vinden duikt Hakkenes in de geschiedenis van zijn eigen familie. Wie waren zijn voorouders en hoe beleefden zij hun geloof? Welke gebruiken en overtuigingen zijn er in de loop der tijd verloren gegaan? Hakkenes stuit op Duitse huurlingen, arme kleermakers, dubieuze gebedsgenezers, verzetshelden, zwartrokken en bastaardkinderen. Hij leert hun dromen, hun worstelingen en hun God kennen, en hij ontdekt tegelijkertijd hoe nauw zijn eigen kleine geschiedenis is verbonden met de grote (religieuze) geschiedenis van Nederland.

Tijdens deze avond leest Hakkenes voor uit zijn boek en gaat hij daarover in gesprek.

Emiel Hakkenes (1977) studeerde journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij is als chef van de redactie Religie & Filosofie verbonden aan dagblad Trouw.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: God is niet te vangen. Orthodoxe gesprekken over veranderend geloof. Donderdag 27 november 2014.

Inleider: Ds. Jan Offringa
Datum: Donderdag 27 november 2014

Wat geloven we werkelijk? Die uitdagende vraag van Dietrich Bonhoeffer (1906-1945) kreeg een bijzondere uitwerking in De Voorhof, de protestantse gemeente van Kesteren en omstreken. Daar ging Jan Offringa als predikant in gesprek met een aantal kerkgangers. Wat zijn ze door de jaren heen zoal kwijtgeraakt in hun geloof, wat is hen dierbaar gebleven of geworden. Dat leverde in maart 2014 een boek op met veertien zorgvuldig opgebouwde verhalen. Persoonlijke ervaringen van geloof en twijfel worden daarin voorzien van actuele theologische reflecties. Deze onorthodoxe dialogen schetsen een kleurrijk beeld van wat er vandaag de dag zoal leeft in kerk en theologie. In het boek komen thema’s aan bod als de macht van God, de menselijkheid van Jezus, het (on)geloof in wonderen, het bestaan van de ziel en de vrije wil, de rol van de islam en de religiositeit van de jeugd.

In zijn inleiding hoopt Jan Offringa (1957) in te gaan op de wording en de inhoud van dit boek. Hij is sinds 2004 predikant van De Voorhof te Kesteren. Van 2005 tot 2010 was hij voorzitter van Op Goed Gerucht, een beweging van moderne protestantse theologen. In 2008 schreef hij over modern geloven in Na een gezonde geloofscrisis (3e druk 2013). Ook leverde hij meerdere bijdragen aan boeken van Op Goed Gerucht, zoals de Doornse Catechismus (2010), de Doornse Levenkunst (2012) en het Doornse Evangelie (2014).

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Descartes, Darwin en de Dierlijke Geest. Donderdag 30 oktober 2014.

Inleider: Prof. Dr. Jan Van Hooff
Datum: Donderdag 30 oktober 2014

Drie eeuwen geleden stelde Descartes Cogito, ergo sum:  “Ik denk, dus ik ben."
Hij zag de ratio als een exclusief menselijk kenmerk. Op grond van de rede kan de mens zijn gedrag op creatieve wijze volgens zijn vrije wil vorm geven. Daarmee onderscheidt hij zich wezenlijk van het dier. Hij zag het dier als een systeem dat, gedreven door instincten, gedrag vertoont dat weliswaar doelmatig is, maar toch blindelings afloopt, niet gestuurd door inzicht. Descartes zag dieren als machientjes. Dat was een uiterst vruchtbare opvatting; zij stimuleerde experimenteel onderzoek naar de mechanismen van functionering van organismen, zowel het fysiologische als het gedragsmatige functioneren.

Gaandeweg vervaagt deze tegenstelling. Enerzijds ontrafelen we de aard en het mechanisme van de menselijke geest. Anderzijds  ontwaren we vormen van dierlijk ‘kennen’ en ‘denken’. De vraag is echter: hoe ver strekt het dierlijk denken zich uit? Het beeld van de wereld dat dieren zich vormen zal per soort sterk afhankelijk zijn van de leefwereld waaraan de soort evolutionair is aangepast. Is dit verbonden met ‘besef’? En als dat zo is, waarvan heeft een dier dan benul? Van welke aspecten van zijn leefwereld?

Lang is gedacht dat de wetenschap op deze vragen geen antwoord zou kunnen geven. Recent onderzoek lijkt het antwoord op deze vragen in zicht te brengen, bij voorbeeld op de vraag of er diersoorten zijn waarbij de individuen enig besef hebben van het weten en willen van anderen. Wij mensen hebben dat: wij kunnen ons voorstellingen vormen over de kennis, de gedachten, de opvattingen en de bedoelingen van onze medemensen. Wij zijn ons zelfs bewust van ons eigen voorkomen, ons eigen weten en willen en kunnen dit zelfs “onder woorden brengen”. Maar hoe ver strekt het dierlijk benul?

Dit alles vormt een uitermate boeiend terrein van onderzoek, dat in ieder geval duidelijk maakt dat de klassieke cartesiaanse scheiding tussen de Mens en het dier niet houdbaar is. Ook het geheel van mentale representaties, kenprocessen, emoties en intentionaliteiten dat we ‘de geest’ noemen, gaan we begrijpen als een product van de evolutie.

Prof. dr. Jan A.R.A.M. van Hooff (Arnhem, 1936) studeerde biologie in Utrecht en Oxford. Van 1980 tot 2001 was hij aan de Universiteit Utrecht verbonden als hoogleraar in de Gedragsbiologie. Zijn onderzoeksinteresse gaat in het bijzonder uit naar de vergelijkende en evolutionaire aspecten van het sociale gedrag en de sociale organisatie van primaten. Hij onderzocht de socio-oecologie van primaten in veldwerkprojecten in Indonesië en de regulatie van sociale betrekkingen in gevangenschapskolonies (o.a. in de wereldberoemde chimpanseekolonie van Burgers Zoo in Arnhem). Prof. van Hooff is lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen en Officier in de Orde van Oranje-Nassau.


Archief: De reis van het liedje. Donderdag 25 september 2014

Inleider: Ds. Frans Ort
Datum: Donderdag 25 september 2014

Het wordt weleens gezien als het stiefkind van Grote Muziek: de volksmuziek. Maar dat is ten onrechte. In de liederen en de muziek van de ‘gewone mensen’ klopt een hart. Soms is het de liefde voor een kind, soms is het een tragische liefde, soms een klacht over het zware werk, soms een oproep tot revolutie en soms is het een verholen gebed tot de Allerhoogste.

In zijn verhaal de reis van het liedje neemt ds. Frans Ort, predikant in Dieren en Rozendaal, ons mee op reis door de Jiddische volksmuziek. Centraal staan de vele facetten van de Jiddische muziek, tegelijkertijd vertelt zijn verhaal ook de geschiedenis van het Joodse volk in Europa. Hij heeft het verhaal regelmatig verteld en altijd zijn de reacties erop enthousiast. Natuurlijk is dat dankzij de muziek, die hij laat horen, maar de liedjes vertellen ook een aangrijpend verhaal over het Joodse volk in ons werelddeel.

Iedereen die een avond wil meemaken met geweldige muziek is van harte uitgenodigd: voorkennis is niet nodig.

Ds. Frans Ort is predikant van de Protestantse kerkgemeenschap in Dieren en in Rozendaal. Daarnaast is hij kerkbouwkundige en kunstkenner.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Wij weten niets van hun lot. Woensdag 9 april 2014.

Inleider: Dr. Bart van der Boom
Datum: Woensdag 9 april 2014

‘Wij weten niets van hun lot’ Gewone Nederlanders en de Holocaust geeft antwoord op de vraag wat gewone Nederlanders tijdens de Bezetting vonden en wisten van de Jodenvervolging. Leefden zij mee met hun vervolgde landgenoten, of liet hun lot hen koud? En wat wisten zij van dat lot? Hebben wij es gewusst, of niet? Op basis van 164 merendeels nooit eerder onderzochte dagboeken reconstrueert de auteur de stemming en kennis ten aanzien van de Holocaust.

Hij concludeert dat de gewone Nederlander niet onverschillig tegenover de Jodenvervolging stond, maar die hartgrondig afwees; dat hij wel vermoedde dat de joden het in Polen zeer zwaar zouden krijgen en velen op den duur zouden sterven, maar zich de werkelijkheid – vergassing bij aankomst – niet kon voorstellen; en dat deze onderschatting van het gevaar een onmisbare sleutel is tot hét raadsel van de Bezetting: dat zowel Joden als niet-Joden bleven gehoorzamen.

Dr. Bart van der Boom is universitair docent moderne Nederlandse geschiedenis in Leiden en publiceerde eerder boeken over de plaatsvervangend leider van de NSB Kees van Geelkerken, Den Haag in de Tweede Wereldoorlog, de Organisatie Bescherming Bevolking en de stemming tijdens de Duitse bezetting.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Bevrijd de Psychologie van de hersenmythe. Donderdag 6 maart 2014

Inleider: Prof. Dr. Jan Derksen
Datum: Donderdag 6 maart 2014

Psychologische thema’s vullen dagelijks kranten en magazines. Het lijkt net alsof psychologisch inzicht hoog op de agenda staat van hedendaagse psychologen. Schijn bedriegt: feitelijk wordt de psychologie ingepakt door de hersenwetenschap, dynamische psychologische kennis wordt betekenisloos gemaakt en gereduceerd tot hersenprocessen. Hersenwetenschappers, vaak psychologen, zoeken het goud in de hersenen in plaats van in constructie van een theorie over menselijk motieven, strevingen, emoties, bewuste en onbewuste wensen en verlangens. Psychologiestudenten worden opgeleid tot experimenteel onderzoekers zonder dat ze nog kennis maken met de echte rijkdom van psychologische processen die eigenlijk hun studieobject zouden moeten zijn. De psychologie is al eerder gereduceerd tot studie van observeerbaar gedrag en vervolgens tot kennis van cognities en andere mentale functies die suggereren dat de mens een soort computer is. Het alom gebruikte classificatiesysteem DSM is verworden tot een praktijk van etiketten plakkerij; iedereen een label en liefst pillen want het zijn allemaal hersenstoornissen geworden. Psychische problemen worden niet meer opgevat als symptomen van moeilijk te verdragen motieven of ambivalente gevoelens, er wordt geen aandacht meer besteed aan psychologische mechanismen die aan dit gedrag ten grondslag liggen. Er is geen oog meer voor de kwetsbare persoonlijkheid van iemand met een ernstige klacht, want die stoornis wordt geïsoleerd van de persoon in kaart gebracht en ‘behandeld’ met een voorgegeven plan dat elke uniciteit uitsluit. Classificatie met behulp van de DSM blijft aan de oppervlakte en leidt tot een protocolbehandeling van diezelfde oppervlakte. De psychologische hulp verschaalt zienderogen en wordt toenemend verleent door technici in plaats van clinici. Het werken met emoties verdwijnt naar het alternatieve circuit. De psychologie moet worden gered van de ondergang door de echte clinici en worden bevrijd uit klauwen van krachten die systematisch niet begrijpen waar psychologie in de kern over zou moeten gaan. Dit boek biedt een goed onderbouwd, vurig betoog om de psychologie te bevrijden van de pogingen er elk leven uit te blazen. De psychologie die dan weer tevoorschijn komt is springlevend.

Prof. Dr. Jan Derksen is verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen en aan de Vrije Universiteit in Brussel. Vanaf het eind van de jaren zeventig en in de jaren tachtig heeft hij de eerstelijns psychologie in Nederland (als pionier) mede vormgegeven. Dit jaar publiceerde hij over dertig jaar eerstelijnspsychologie in Nederland in Professional Psychology: Research and Practice. Daarnaast is hij als psychotherapeut werkzaam. Zo heeft hij diverse methoden in Nederland geïntroduceerd om de borderline persoonlijkheidsstoornis te diagnosticeren en te behandelen. Zijn onderzoeksgroep normeerde en valideerde diverse psychologische tests. Voorts publiceerde hij enkele jaren lang columns over het klinisch psychologisch praktijk werk in dagblad De Gelderlander. Voor NRC Handelsblad en de Volkskrant schrijft hij met enige regelmaat bijdragen bv. recentelijk over narcistische stoornissen bij topmanagers, toppolitici, leraren en leerlingen.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Wij zijn ons brein: maatschappelijke consequenties en controverses. Dinsdag 4 februari 2014.

Inleider: Prof. Dr. Dick Swaab
Datum: Dinsdag 4 februari 2014

In een enorm tempo ontwikkelen zich in de baarmoeder en de eerste jaren na de geboorte onze hersenen tot een netwerk van 100 miljard neuronen en 1000 maal 1000 miljard plaatsen waar zenuwcellen contact met elkaar maken. De zenuwcellen zijn verbonden door meer dan 100.000 kilometer zenuwvezels.

Door een combinatie van onze genetische achtergrond, het zelforganiserend vermogen en de programmering gedurende de ontwikkeling in de baarmoeder zijn onze hersenen uniek geworden en zijn onze karaktereigenschappen, talenten en beperkingen al voor een belangrijk deel vroeg vastgelegd. Dit geldt niet alleen voor het ochtend- of avondmens-zijn, de mate van spiritualiteit, neurotisch, psychotisch, agressief, anti-sociaal en non-conformistisch gedrag, maar ook voor de kans die we lopen op hersenziekten zoals schizofrenie, autisme, depressie en verslaving. Zijn wij eenmaal volwassen, dan zijn er grote beperkingen aan de modificeerbaarheid van onze hersenen, zitten wij hierdoor vol met ‘interne beperkingen’ en zijn dus niet vrij om te besluiten te veranderen van gender-identiteit, seksuele oriëntatie, het niveau van onze agressie, van karakter, religie of moedertaal. De bouw van onze hersenen die tijdens de ontwikkeling tot stand is gekomen bepaalt hun functie, wij zijn ons -niet zo vrije- brein. Laboratorium experimenten laten zien dat onze ‘vrije wil’ mogelijk slechts een illusie is. Het hersenonderzoek zal in toenemende mate maatschappelijke consequenties hebben o.a. voor de geneeskunde (bijv. diagnostiek, behandeling en preventie van psychiatrische ziektebeelden), opvoeding (bijv. uithuisplaatsing verwaarloosde kinderen voordat er blijvende schade is opgetreden), justitie (bijv. verhoging leeftijd volwassenen recht, evidence based straffen, behandeling psychiatrische problematiek vanaf het eerste begin van een straf), defensie (opsporen risico factoren ter voorkoming van PTSS) politiek (het nemen van de volle verantwoordelijkheid voor die personen die pech hebben gehad tijdens hun hersenontwikkeling) en religie (opvattingen over leven, dood en zingeving).

Zie: Dick Swaab, ‘Wij zijn ons brein: van baarmoeder tot Alzheimer'. Uitgeverij AtlasContact, Amsterdam, 2010.

Prof. Dr. Dick Swaab is arts, Emer. Hoogleraar Neurobiologie, Univ. van Amsterdam (AMC). Hij studeerde geneeskunde aan de Univ. van Amsterdam, promoveerde tijdens zijn studie in 1970 en was Directeur van het Nederlands Instituut voor Hersenonderzoek van 1978 tot 2005 en oprichter en directeur van de Nederlandse Hersenbank tot 2005. Hij is teamleider in het Nederlands Herseninstituut van de onderzoeks groep 'Neuropsychiatrische stoornissen'.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De Apostel Paulus: tussen Jeruzalem en Rome. Donderdag 23 januari 2014.

Inleider: Prof. Dr. Fik Meijer
Datum: Donderdag 23 januari 2014

Fik Meijer volgt Paulus, algemeen beschouwd als grondlegger van het Christendom, op zijn reizen van Jeruzalem tot in Rome, waar het Nieuwe testament abrupt over zijn lot zwijgt. Daarbij wordt informatie uit Paulus’ brieven en de Handelingen der apostelen gecombineerd met zijn kennis van de oudheid. Paulus heeft de boodschap van Jezus omgevormd tot een nieuwe godsdienst. Wie was deze controversiële man die wist dat zijn boodschap op verzet zou stuiten, maar dat juist als een stimulans beschouwde voor zijn geloof?

Prof. Dr. Fik Meijer is emeritus hoogleraar Oude Geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, vertaler en schrijver en een begenadigd verteller. Hij heeft een groot aantal boeken over de klassieke oudheid op zijn naam staan.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Het westers karakter van Nederlands Moslim fundamentalisme. Woensdag 11 december 2013.

Inleider: Fiore Geelhoed
Datum: Woensdag 11 december 2013

Fiore Geelhoed heeft onderzoek gedaan naar de integratie van jonge fundamentalistische moslims in Nederland. De uitkomst van haar onderzoek was dat het met die integratie wel meevalt. in de zin dat die jonge fundamentalistische jongeren meer verwesterd zijn dan we zouden denken. Daarbij komt dat er onder de jongeren vaak van gedachten wordt veranderd en men na verloop van tijd minder fundamentalistisch is dan aanvankelijk het geval was of leek. In een periode van zes jaar volgde zij veertig jonge moslim fundamentalisten. Zij promoveerde op dat onderzoek aan de Erasmus Universiteit in 2012. Zij onderscheidt in haar proefschrift 4 soorten aanleiding waardoor jongeren zich steeds meer in de Islam gaan verdiepen. Maar ondanks deze oriëntatie op de Islam wensen zij ook graag westerse grondrechten te handhaven, zoals vrijheid van meningsuiting. Het is goed indien wij nader kennis maken met medelanders met een andere religie, i.c. de Islam.

Fiore Geelhoed is docent aan de Faculteit der Rechtsgeleerdheid van de Vrije Universiteit bij de Afdeling Strafrecht en Criminologie en zij was Secretaris van de Rechtbank Haarlem. Haar onderzoek is gericht op de processen en betekenis van radicalisering en op radicale subculturen.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De vrouw aan de rivier: Ida Gerhardt. Donderdag 21 november 2013.

Inleider: Ds. Frans Ort
Datum: Donderdag 21 november 2013

Het werk van de twintigste eeuwse dichteres Ida Gerhardt behoort tot het fraaiste en meest indrukwekkende wat die eeuw is geschreven. Compromisloos heeft zij een oeuvre het licht doen zien, dat zijn weerga niet kent in onze literatuur. Tot op zeer hoge leeftijd bleef zij schrijven en publiceren. Klassieke thema’s, beschroomd uitgesproken liefde, het Hollands rivierenlandschap, tragiek, doodsdrift, haar geloof: haar werk kent vele facetten en invalshoeken. Niet voor niets kent het daarom een grote bekendheid: veelvuldig uitgegeven (ook in bloemlezingen) en geciteerd, maar ook gebruikt in plaquettes, kerkklokken en monumenten. Maar wie was zij? Hoe klinkt haar leven door in haar werk, dat strenge en schijnbaar afstandelijke werk waarin veel meer autobiografie verborgen is dan op eerste gezicht lijkt. Frans Ort schreef een verhaal waarin het leven en werk van Ida Gerhardt centraal staat. Onder de titel De vrouw aan het water vertelt hij het verhaal van haar leven.

Ds. Frans Ort is predikant van de Protestantse kerkgemeenschap in Dieren en in Rozendaal. Daarnaast is hij kerkbouwkundige en kunstkenner.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Zwevende gelovigen: oude religie en nieuwe spiritualiteit. Woensdag 16 oktober 2013.

Inleider: Joep de Hart
Datum: Woensdag 16 oktober 2013

Uitgangspunt vormen de volgende twee boeken van de Hart: Zwevende gelovigen: oude religie en nieuwe spiritualiteit (Den Haag: Sociaal en Cultureel Planbureau, 2012) en Maak het nieuw! Over religieuze ontwikkelingen en de positie van de kerken: een persoonlijke geschiedenis (Den Haag: SCP, 2011). Het einde van de religie is steeds weer voorspeld door een lange rij filosofen, theologen en sociale wetenschappers. Vanaf de jaren negentig groeit het aantal tegenstemmen die in twijfel trekken of de secularisatiethese de werkelijkheid wel goed weergeeft. Dat wordt geïllustreerd aan de hand van vier belangrijke ontwikkelingen: kerkelijke leegloop, kerkelijke groei, migrantenreligies, nieuwe spiritualiteit. Denkfouten die we moeten zien te vermijden, zijn onder meer: nostalgie, het beeld is niet uniform, er is niet alleen sprake van verval, er is zelden sprake van puur godsdienstige oorzaken, niet te snel generaliseren vanuit de Nederlandse situatie. Tenslotte gaat de Hart in op belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen die van invloed zijn geweest op de positie van de kerken, met name op de zogenaamde individualisering. Wat betekent die voor de sociale cohesie? Dienen zich nieuwe vormen van sociale cohesie, van religieuze cohesie aan?

Joep de Hart studeerde Cultuur- en Godsdienstsociologie. Daarna werkte hij tien jaar aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Daar promoveerde hij in 1989 op een onderzoek naar de politieke en levensbeschouwelijke ontwikkeling van jongeren. Sinds september 2011 is hij bijzonder hoogleraar "Nieuwe en vernieuwende vormen van christelijke gemeenschap in hun betekenis voor de Nederlandse samenleving" aan de Protestantse Theologische Universiteit. Sinds 1993 werkt hij bij het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Over Hemel en Hel: beelden van het hiernamaals in het westerse Christendom. Woensdag 18 september 2013.

Inleider: Frank Bosman
Datum: Woensdag 18 september 2013

In deze inleiding gaat het om de vraag hoe in het westerse Christendom wordt gedacht over het hiernamaals en welke beelden daarvoor worden gebruikt. Ook komt aan de orde hoe in de huidige cultuur het hiernamaals wordt verbeeld.

Frank Bosman is als cultuurtheoloog verbonden aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg. Hij werkt als programmacoordinator bij LUCE/ Centrum voor Religieuze Communicatie van de faculteit Katholieke Theologie.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Eigentijds idealisme: een afrekening met het idealisme in Nederland

Inleider: Prof. Gabriël van de Brink
Datum: Woensdag 17 april 2013

Professor Gabriël van de Brink heeft een 4-jarig groot onderzoek geleid naar de betekenis van spirituele waarden, morele idealen en geestelijke beginselen in Nederland. De wetenschappelijke publicatie verscheen in 2012 (een beknopte samenvatting werd in 2011 gepubliceerd). De centrale stelling van dit onderzoek is dat er ondanks de beeldvorming volop sprake is van idealisme in Nederland. In het onderzoek werd uitgegaan van de volgende werkdefinitie: Het hogere is de verbeelding van een geheel waarmee ik mij verbonden weet en waardoor ik mij geroepen voel tot onbaatzuchtig handelen. De onderzoekers concludeerden dat er in Nederland veel meer geestelijk engagement bestaat dan zij/wij doorgaans aannemen. Het meest verbazend vonden zij nog dat de Nederlanders die helemaal geen hoge waarden aanhangen, slechts een bescheiden minderheid vormen.

Prof. Dr. Gabriel van de Brink is hoogleraar maatschappelijke bestuurskunde aan de Universiteit van Tilburg.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Chagall, loflied op de liefde

Inleider: Ds. Frans Ort
Datum: Donderdag 14 maart 2013

Het werk van de Joods-russisch-franse schilder Marc Chagall is overbekend. Stapels boeken over delen van zijn schilderijen, posters, ramen zijn er verschenen. En onlangs deed het Nederlands Bijbelgenootschap zelfs een aparte Chagall-bijbel het licht zien. Alleen zijn kleuren maken zijn werk direct herkenbaar. Maar hoe bekend zijn werk ook is, velen kennen weinig van de diepere lagen van zijn schilderijen: de verwijzingen naar bijbelse verhalen, de joods-chassidische achtergronden en zijn eigen leven duiken telkens weer op. In zijn inleiding  zal Frans Ort ingaan op de diepere betekenis van zijn schilderijen. Hij beperkt zich daarbij tot een aantal schilderingen uit het museum Le Message Biblique de Marc Chagall in Nice. De Schepping, de Zondvloed, Mozes en het hooglied zal onder meer worden bekeken aan de hand van dia’s. Voor deze avond is geen enkele “bagage” vereist. Iedereen die nieuwsgierig is naar zijn werk en die wil luisteren met zijn/haar ogen is van harte welkom!

Frans Ort (1959) is fulltime predikant van de Protestantse Kerkgemeenschap Dieren Daarnaast is hij kerkbouwkundige en kunstkenner. Hij heeft zich onder meer verdiept in het leven van Marc Chagall en treedt al enige jaren met veel succes op met een muzikale raamvertelling over het leven van deze schilder, die hij samen met de vocalgroup Choral schreef en uitvoert.
www.fransort.nl
www.choral.nu

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De utopie van de vrije markt: over de ideologie achter het neo-liberalisme

De Amerikaanse Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz wees er in een recent interview voor NRC Handelsblad op dat we er nog steeds niet aan gewend zijn dat tegenwoordig het utopisch denken vooral van de rechtse kant van het politieke spectrum komt. Hij doelde daarbij op de marktutopie van het neoliberalisme. Die staat centraal in de lezing van Hans Achterhuis. Aan de hand van ‘Atlas Shrugged’ ‘de grote roman van Ayn Rand (Ned. Vert.: ‘De kracht van Atlantis’), zal Achterhuis de aantrekkingskracht van deze utopie analyseren.

Daartoe komt ook in brede zin het utopische denken in de Westerse geschiedenis ter sprake (zoals ‘Utopia’ en ‘Het nieuwe Atlantis’ van Thomas More en Francis Bacon). Door te onderkennen dat het westerse vooruitgangsgeloof uiteindelijk op een utopisch fundament is gebouwd komen er instrumenten beschikbaar om het neoliberalisme kritisch te beoordelen (zie o.a. De utopie van de vrije markt, Rotterdam Lemniscaat 2010. Zonder vrienden geen filosofie, Rotterdam Lemniscaat 2011)

Hans Achterhuis (1942) studeerde theologie en filosofie in Utrecht en Straatsburg. In 1967 promoveerde hij op een studie over Albert Camus. Tot 1972 was hij als medewerker voorlichting en onderzoek werkzaam bij het Werelddiaconaat van de Nederlandse Hervormde Kerk.
Van 1972 tot 1973 werkte hij in een zelfde functie bij het Nederlands Centrum voor Buitenlanders (NCB). Van 1973 tot 1990 was hij verbonden aan de Faculteit der Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam.
Daarnaast was hij van 1988 tot 1991 bijzonder hoogleraar in de milieufilosofie aan de Landbouw-universiteit van Wageningen. Vanaf 1990 tot 2007 was Hans Achterhuis hoogleraar Algemene Wijsbegeerte aan de Universiteit Twente.
In 2010 werd Hans Achterhuis door o.a. Trouw en Filosofie Magazine uitgeroepen tot Denker des Vaderlands, een eretitel die hij tot 2013 zal dragen.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Franciscus van Asissi: de man uit het dal van Spoleto. Een geaarde spiritualiteit van de omarming.

Franciscus van Assisi (1181-1226) leeft in een tijd van grote veranderingen. Opkomst van de steden en de geldeconomie, de kruistochten en de opkomst van kritische armoedebewegingen in en buiten de kerk. In mijn lezing zal ik laten zien dat de ontmoeting met een melaatse voor Franciscus een radicale omkeer betekent:

            De Heer heeft mij, broeder Franciscus,
            op de volgende manier het begin gegeven
            van een boetvaardig leven:
            toen ik in zonde leefde,
            leek het me te bitter om melaatsen te zien
            en de Heer zelf heeft mij tussen hen gebracht
            en ik heb hun barmhartigheid bewezen.
            En toen ik bij hen wegging
            was wat me bitter leek
            voor mij veranderd in zoetheid naar ziel en lichaam;
            en ik was er daarna nog een tijdje vol van
            en heb de wereld verlaten.
            (Franciscus, Testament 1-3).


Ik zal laten zien hoe Franciscus (en Clara) in de voetstappen van Jezus Christus gaat en al doende een geaarde spiritualiteit van omarming (geen uit- maar insluiting) ontwikkelt die ook ons in 2013 kan inspireren om zorgzaam te leven op onze zuster moeder aarde en in alle mensen en in heel de schepping onze zusters en broeders te zien. Voor Franciscus was heel de wereld ‘ons klooster’ en zijn levensspreuk was Vrede en alle goeds! (zie o.a. G.P.Freeman, Umbrië. In de voetsporen van Franciscus, Haarlem 2010 4e).

Henk Janssen ofm (Leunen-Venray 1944), trad op 7 september 1964 in bij de Minderbroeders in Weert. Hij studeerde theologie (exegese) aan de Katholieke Theologische Hogeschool Utrecht en aan de Theologische Faculteit der Godgeleerdheid, Rijksuniversiteit Utrecht. Hij was van 1975-1977 schoolkatecheet in Den Haag en Utrecht. In 1977 werd hij tot priester gewijd en was van 1977-2000 studentenpastor in Utrecht. Van 2000 tot 2009 was hij deken van het dekenaat Utrecht en medebestuurder van het aartsbisdom Utrecht. Sinds december 2009 is hij emeritus-deken. Hij is rector van de Clarissen in Megen, bestuurslid van het internationale Bonhoeffer-werkgezelschap en hoofdredacteur van het Tijdschrift voor verkondiging. Als docent bijbelse vorming geeft hij leerhuizen en lezingen. Sinds kort is hij lid van het kapittel (hoogste bestuursorgaan) van de Minderbroeders in Nederland. Hij woont in de kleine franciscaanse JONAS-communiteit in Arnhem, waarin hij de kok is.

Geluidsregistraties van deze bijeenkomst:




Archief: Vergissing van Jezus: Het uitblijven van zijn koninkrijk en de gevolgen. Donderdag 13 december 2012.

Inleider: Prof. Dr. Piet Leuten
Datum: Donderdag 13 december 2012

Jezus’ stellige uitspraken in het Nieuwe Testament  over het zeer spoedig doorbreken van het koninkrijk Gods en de komst van de mensen zoon zijn al heel lang door de meerderheid in kerk en christenheid naar de marge van het geloof geschoven. In de kerkelijke leer is de toekomstverwachting in de loop van de tijd praktisch uitgeschakeld. Het koninkrijk en de mensen zoon zijn immers niet gekomen, niet in Jezus’ generatie en ook niet in de eeuwen daarna.
Maar in de tweede helft van de eerste eeuw, direct na Jezus’ sterven in het jaar 30, klampten de eerste christenen zich vast aan deze woorden van hun Heer. Ook in de eeuwen daarna – tot op de dag van vandaag -- bleven velen hopen op de wederkomst; ze zochten vooral ook een antwoord voor het uitblijven van het door hem beloofde koninkrijk der hemelen. Jezus kon zich toch niet vergist hebben?
Deze hoop en twijfel komen in De vergissing van Jezus aan de orde.
Aangezien de hemel uitbleef probeerden zij de hemel naar de aarde te trekken – in de verwachting reeds hier beneden een glimp ervan te kunnen zien. In dit boek worden deze pogingen ( ‘hemelse praktijken’), beschreven. De christenen hebben deze behoefte sindsdien gekoesterd.
Eraan vooraf gaat een analyse van de historisch context van Jezus’ tijd.
Met als resultaat een beter inzicht in het mentale klimaat van de joodse wereld van die dagen en Jezus’ rol daarin.   

Piet Leupen (Goes, 1939) studeerde geschiedenis en werd, na verschillende andere functies te hebben gehad, in 1984 hoogleraar middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij specialiseerde zich in stadsgeschiedenis en politieke theorieën. Diverse publicaties op het gebied van zijn vakgebied staan op zijn naam. Hij schreef onder meer over de ontwikkeling van Maastricht en Nijmegen in de vroege middeleeuwen, en over Filips van Leiden , een belangrijk rechtsgeleerde uit de 14e eeuw in het graafschap Holland. Op latere leeftijd heeft hij zich beziggehouden met godsdienst-historische thema’s, zoals over de relatie tussen kerk en staat en de religieuze geschiedenis van Jeruzalem.

Geluidsregistraties van deze bijeenkomst:




Archief: Sta op en wandel. Over de onmogelijkheid van het bijbels geloof. Woensdag 21 november 2012.

Inleider: Dr. Wouter Klouwen
Datum: Woensdag 21 november 2012

In de bijbel staan allemaal onmogelijke dingen. Het meest onmogelijk is wel de opstanding uit de doden. Als iets niet kan, dan dat wel.
Hoe gaan we met die onmogelijke dingen om? Proberen we ze symbolisch te verstaan, als we het niet langer letterlijk kunnen geloven? Of betekent het dat we de bijbel maar laten voor wat het is en het boek met een klap dicht doen?
Het zijn beide herkenbare reacties, zeker voor de moderne mens. Of...zou het zo kunnen zijn dat dat bijna consequente onmogelijke dat verteld wordt in de bijbel niet een restant is van een nog primitieve wereldbeschouwing en een nog primitief geloof, maar dat het onmogelijke van het bijbels geloof ons op het bijzondere van dat geloof wijst? Met andere woorden: dat de vertelde onmogelijkheden dus geen manco zijn in het bijbelse verhaal, geen ongeloofwaardigheid, maar juist aanwijzing voor het volstrekt vreemde en bijzondere dat in het bijbelse verhaal ons betuigd wil worden.

Zou dat zo zijn, dan wijst de onmogelijkheid van het vertelde ons op een volstrekt eigensoortige werkelijkheid: de werkelijkheid van de grote daden Gods, de werkelijkheid van Zijn bemoeienis, de werkelijkheid van Pasen, ja, opstanding uit de doden!

Het gaat dus om onmogelijke dingen die, onmogelijk als ze ook zijn, toch werkelijk zijn. Tenminste, zo betuigt het bijbelse verhaal ons. Dat brengt ons dan vervolgens wel bij de vraag: wáár dit onmogelijke dat werkelijk is voor ons en bij ons?
Een antwoord probeer ik te geven: in het wonder dat mensen rond dit onmogelijke bijbelverhaal samenkomen, zich daardoor laten gezeggen en erdoor in beweging worden gebracht -  het wonder van de gemeente.

Wouter Klouwen, geboren 1969, heeft van 1987 tot 1992 in Amsterdam (UvA) theologie gestudeerd en van 1992 tot 1994 daar ook de kerkelijke opleiding gedaan. Hij promoveerde in 1998 met een dissertatie over Barth en Hegel. In 1999 werd hij bevestigd als predikant in de toenmalige Samen-op-Weg (thans protestantse) gemeente Wormerveer. In 2004 werd hij als predikant verbonden aan de protestantse gemeente te Willemstad (NB). Sedert april 2011 is hij verbonden aan de hervormde gemeente te Baarn (Pauluskerk).

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De Pandoradoos van de Verlichting. Woensdag 24 oktober 2012

Inleider: Prof. Dr. Hermann von der Dunk
Datum: Woensdag 24 oktober 2012

De erfenis van de Verlichting heeft de westerse samenleving fundamenteel en blijvend veranderd, maar tevens een doorlopend debat ontketend, vooral over het vrijheids- en het gelijkheidsidee nadat de poging tot radicale verwerkelijking een revolutie met orgieen van bloedig geweld, oorlogen en een ongeëvenaarde imperator had voortgebracht.
De catastrofes in de twintigste eeuw, de totalitaire bewegingen van fascisme/nationaalsocialisme enerzijds en communisme/stalinisme anderzijds betekenden een flagrante ontkenning en schending van die beginselen.
Maar in hoeverre waren ook zij tevens een consequentie ervan? De actualiteit van dat debat lijkt na de eeuwwende weer toegenomen in verband zowel met de migranten uit een andere, vooral islamitische, cultuur als ook met de ontwikkeling van de democratie.
De erfenis van de Verlichting is vooral na de omineuze datum 11/9 weer sterker in het publieke en politieke debat naar voren gekomen als basis van de westerse waarden. Op de hernieuwde problematiek ervan zal Prof. Von der Dunk nader ingaan.

Hermann Walther von der Dunk (Bonn, 1928) kwam met zijn ouders (Joodse moeder) in 1937 naar Nederland. Hij studeerde geschiedenis in Utrecht, was korte tijd leraar en werkzaam aan het Institut fur Europaische Geschichte te Mainz.
In 1963 kwam hij bij de Universiteit van Utrecht waar hij in 1966 promoveerde.
In 1967 werd hij hoogleraar in de geschiedenis na 1970; deze leerstoel werd later omgezet in Cultuurgeschiedenis van de nieuwe tijd.
Hij heeft een omvangrijk oeuvre op zijn naam staan, o.a. een boek over de Shoah (1990), de verdwijnende hemel (2000: cultuurgeschiedenis van Europa), historische herinnering (2007) en over kernvragen in de geschiedenis(2011: de glimlachende sfinx).


Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Bijbel op de Zuidas. Woensdag 26 september 2012

Dr. Ad van Nieuwpoort, predikant van de Thomaskerk in Amsterdam-Zuid, initiatiefnemer van het project Zingeving Zuidas en auteur van onder andere De kleine Mensengod, de bijbel kan ons nog meer vertellen (1997), Tenach opnieuw (2004), In Babel (2011) en De Bijbel op de Zuidas (2012) neemt ons bij de hand.

De Bijbel is een moeilijk boek, daar is iedereen het wel over eens. En vaak wordt de bijbel gebruikt om allerhande dogmatische stellingen te bevestigen.
Maar hoe krijg je nu toegang tot wat in al die verschillende teksten gezegd wil worden? En hoe functioneren bijbelverhalen bijvoorbeeld in een context als de Amsterdamse Zuidas?

Gaat het in de bijbel over een vaderlandse geschiedenis? Over de moraal?
Of over religieuze ervaringen? Of gaat de bijbel misschien over iets heel anders? Op deze avond doen we een poging om terug te gaan naar de bronnen in de veronderstelling dat de bijbel ons misschien vandaag wel meer te vertellen heeft dan we denken.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De verzorgingsstaat in crisis? Donderdag 19 april 2012

Inleider: Willem Trommel en Barbara Vis 
Datum: Donderdag 19 april 2012

Willem Trommel: Velen vrezen dat de huidige financiële crisis het definitieve einde van de verzorgingsstaat zal inluiden. Maar wordt hier het probleem wel juist gesteld? Want wat valt er eigenlijk nog te redden? Er is een al veel langer lopend proces van verzorgingsstaatafbouw gaande, voortgestuwd door dezelfde neoliberale krachten die achter de financiële crisis schuil gaan. De vraag moet dus een andere zijn: hoe keren we terug naar een moreel verantwoorde vorm van kapitalisme, en welke rol kan de verzorgingsstaatgedachte daarbij spelen? Trommel betoogt dat zowel een restauratie als een vernieuwing van deze gedachte  noodzakelijk is.

Barbara Vis: Al sinds de jaren ’70 wordt er gesproken van crisis van, of in, de verzorgingsstaat. Zou de huidige crisis – moeder aller crises – nu echt het einde van de verzorgingsstaat inluiden? Barbara Vis betoogt dat de verzorgingsstaat niet alleen deze crisis zal overleven, maar dat de crisis in zekere zin zelfs haar redding is door zichtbaar te maken dat de verzorgingsstaat eigenlijk precies doet wat ze moet doen.

Willem Trommel is hoogleraar beleid en bestuur, terwijl Barbara Vis universitair hoofddocent vergelijkende politicologie is, beide aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Het publieke belang van religie en Christendom. Donderdag 15 maart 2012

Inleider: Prof. Dr. Erik P.N.M. Borgman 
Datum: Donderdag 15 maart 2012

Geloof moet je niet teveel laten zien en van gelovigen moet je niet teveel last hebben, meent de publieke opinie. Gelovigen met een tegendraadse mening gelden als probleem. Tegen de dominante visie in laat Erik Borgman zien dat een tegendraads geloof maatschappelijk onmisbaar is. Het is de grondslag van de samenleving.
We kunnen alleen gemeenschap vormen, meent Borgman, als we ervan uit gaan dat alle mensen de moeite waard zijn. Als we geloven dat er iets is tussen mensen dat niet onmiddellijk zichtbaar is, maar dat kan worden aangesproken en als het tot spreken komt anderen en onszelf aanspreekt. Dit geloof is in tal van plaatsen in onze samenleving aan het werk. Maar met het oog op de toekomst, op politiek en bestuur, is het van belang het expliciet en publiek te belijden.
Daartoe moeten we weer leren spreken over wat we zijn, welke toekomst zich aandient en hoe wij ons daartoe verhouden. En vooral: waarom, in naam van wat of wie? Hierbij zijn volgens Borgman centrale noties uit de christelijke tradities van belang. Zoals de opvatting dat het ware en het goede onder ons zijn tent heeft opgeslagen, maar zich laat vinden bij wat niet vanzelfsprekend geldt als beschaafd en ‘van ons’. Wij kunnen de wereld niet goed maken en naar een goddelijke positie opklimmen. Dat hoeft ook niet, want Gods goedheid is naar ons afgedaald.

Lit.: Overlopen naar de barbaren (2009).

Erik Borgman is lekendominicaan en hoogleraar theologie van de religie, in het bijzonder het Christendom, aan de Universiteit van Tilburg.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Het debat over Jezus. Donderdag 9 februari 2012

Inleider: Prof. Dr. Cees J. den Heijer 
Datum: Donderdag 9 februari 2012

Wie was Jezus werkelijk? Zo’n twee eeuwen geleden werd die vraag voor het eerst gesteld. Is het mogelijk achter kerkelijke dogma’s terug te gaan naar de echte, de historische Jezus? Die vraag is sindsdien nog altijd actueel. Dat wordt mede veroorzaakt door de vondsten van oude geschriften die een nieuw licht op de man van Nazareth schijnen te werpen. Dat geldt in de eerste plaats voor het evangelie van Thomas dat in Egypte ontdekt werd, maar daarnaast dienen ook evangeliën te worden genoemd die toegeschreven worden aan Maria van Magdala, Petrus en Judas. Dergelijke geschriften laten iets zien van  de veelkleurigheid van het vroege christendom.

Lit.: Van Jezus tot Christendom; ontwikkeling van tekst tot dogma. (2005)

Cees den Heijer is emeritus hoogleraar Bijbelwetenschappen.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Zestien miljoen Nederlanders. Dinsdag 24 januari 2012

Inleider: Prof. Dr. Pieter Winsemius
Datum: Dinsdag 24 januari 2012

In opdracht van de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid (WRR) bezocht Pieter Winsemius de afgelopen negen jaar talloze plaatsen in ons land om te onderzoeken hoe het staat met het vertrouwen van mensen, in hun buurt, in hun school, in de overheid.
Verhalen van mensen uit het andere Nederland, uit kwetsbare buurten en kleine dorpen, over overbelaste leerlingen en enthousiaste vrijwilligers, van politiemensen en docenten, van trekkers, verbinders en rugdekkers. Verhalen ook over lokale partijen en de vier K’s: kerk, kantine, kroeg en kapper. De stand van het land in kort bestek.
Maar vooral verhalen van mensen die doorgaan waar ‘normale’ mensen zouden ophouden. Omdat ze denken dat het moet, omdat ‘hun’ samenleving beter kan. Verhalen ook van goedwillende beleidsmakers met goede inzet voor het goede doel. Die met elkaar vaak vastlopen, maar niet willen opgeven.

Onlangs verscheen bij Uitgeverij Balans een publicatie van Winsemius met dezelfde titel. Zijn inleiding zal geen samenvatting van dit boekje zijn.

Pieter Winsemius was een aantal keren minister. Sinds 2007 is hij lid van de WRR; bovendien is hij bijzonder hoogleraar management duurzame ontwikkeling in Tilburg.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Compassie in de kunst: Over Job. Donderdag 10 november 2011

Inleider: Juke Hudig 
Datum: Donderdag 10 november 2011

Het boek Job interpreteert Juke Hudig als een verhaal van overgave aan het mysterie Gods. Het boek betreft een omvormingsverhaal: Jobs binnenste moet zich naar buiten keren.  Hij gaat de weg van lijden, ‘sterven’ en opstanding . Job heeft veel gezichten, want hij symboliseert de mens die inzicht vraagt in Gods geheimen, de mens die strijdt met zijn innerlijke groei en die te horen krijgt Dring je niet in geheimen die je niet begrijpen kunt’.
Job doorleeft alle fasen en komt er uiteindelijk sterk en overtuigd uit te voorschijn: zijn overgave en zijn zoeken naar het waarom leidt hem naar het bewustzijn van de goddelijke bron.

Juke Hudig is beeldend kunstenaar: zij tekent in pastel en beheerst dat medium virtuoos. ’s Zomers tekent zij indrukken van de natuur, ’s winters drukt zij zich uit in literair getinte themakeuzes. De laatste jaren is een in haar werk terugkerend thema: ‘de zoektocht van de mens’. In haar tekeningen zijn meestal mensen te zien in situaties met een symbolische lading.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Goden breken: monotheisme als religiekritische religie. Donderdag 6 oktober 2011

Inleider: Dr. Marc de Kesel
Datum: Donderdag 6 oktober 2011

Monotheïsme is het in de eerste plaats niet om geloof, maar om geloofskritiek te doen. Waar een monotheïstische religiositeit zich zorgen om maakt, is niet het ongeloof van mensen, maar juist hun geloof. Zo luidt de provocatieve stelling die Marc de Kesel in zijn lezing zal verdedigen. Dat mensen zich te snel tot iets transcendents bekennen en te gretig met allerlei goden ‘handel’ willen drijven: daartegen keren zich de profeten uit de drie monotheïstische godsdiensten: Jodendom, Christendom en Islam. Hun kritische vuurwerk mikt op de typische menselijke neiging de eigen wensen voor werkelijkheid te nemen en zich in comfortabel godsgeloof te nestelen. Die aansporing tot een niet-aflatende alertheid om goden te breken is in onze moderne tijden verre van overbodig. Het is als kritische cultuur dat het monotheïsme een essentiële taak te vervullen heeft in onze moderniteit.  
       
Marc de Kesel (filosoof) is verbonden aan de Arteveldehogeschool Gent en de Faculteit der Filosofie, Theologie & Religiewetenschappen van de Radboud Universiteit Nijmegen. Vanuit zijn interesse voor continentale filosofie, publiceert hij over ethiek, kunst- en cultuurkritiek, politieke filosofie, religietheorie en de receptie van de Shoah.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De appel en de boom: over aanleg en omgeving. Dinsdag 20 september 2011

Inleider: Prof. Dr. René S. Kahn
Datum: Donderdag 20 september 2011

Waarom ben je wie je bent? Is dat aanleg of opvoeding, nature of nurture? Zijn intelligentie en gevoelsleven aangeleerd of aangeboren? Is misdaad een gevolg van ‘verkeerde’ genen of van een slechte opvoeding? Ontstaat verslaving vanwege foute voorbeelden of is het een gevolg van een genetische variatie? Deze en aanverwante vragen hebben wetenschappers en anderen generaties lang beziggehouden, met alle denkbare maatschappelijke en politieke gevolgen van dien.
In zijn inleiding laat psychiater René Kahn aan de hand van de nieuwste inzichten overtuigend zien dat het hele nature-nurture debat inmiddels achterhaald is: ons gedrag, denken en voelen worden, net als lichamelijke ziektes en eigenschappen, bepaald door een wisselwerking tussen aanleg en omgeving. Wie je bent is niet het gevolg van een in je genen geschreven noodlot, noch de consequentie van een onontkoombare omgeving. Aanleg speelt een essentiële rol bij vrijwel alle gedragingen en psychische ziekten, maar exclusief is die rol allerminst. Integendeel: onze omgeving beïnvloedt ons niet alleen onmiddellijk, maar zelfs tot diep in onze genen. Wat wij meemaken, heeft om die reden niet alleen gevolgen voor ons eigen leven, maar ook voor dat van onze kinderen en kindskinderen.

René Kahn trad eerder met veel succes op in het kerkcafé. Hij is hoogleraar psychiatrie aan de Universiteit Utrecht, hoofd van de afdeling psychiatrie aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht en lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Eerder publiceerde hij de bestsellers Onze hersenen (2006) en In de spreekkamer van de psychiater(2008).

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:




Archief: Stad op een berg. Donderdag 14 april 2011

Inleider: Prof. Dr. James Kennedy
Datum: Donderdag 14 april 2011

Het is een gemeenplaats om te zeggen dat de kerken hebben afgedaan. Nog tot diep in de negentiende eeuw waren ze een 'hoofdbestanddeel' van de samenleving (Thorbecke), en tijdens de verzuiling waren vele kerken overvol.Nu staan ze aan de marges van de samenleving. Veel kerken zullen in de nabije toekomst hun deuren moeten sluiten. Ook waarnemers die de plaats van religie een belangrijke plaats in de contemporaine samenleving toeschrijven denken niet in de eerste plaats aan kerken: de Islam of de ongebonden spiritualiteit lijken veeleer de toekomst te hebben. Zelfs de meest vitale uitingen van het christendom - zoals de EO Jongerendag - vallen buiten de grenzen van de traditionele kerk.

Maar wellicht is het niet altijd handig om te staren op het verleden. Het is niet alleen zo dat kerken hun maatschappelijke betekenis hebben ingeleverd, maar ook dat hun rol in de samenleving is veranderd, en nog aan het veranderen is. Ze blijven nog altijd van (bescheiden) betekenis voor de (locale) samenleving. In dit kerkcafé zal de historicus James Kennedy, mede op de hand van zijn boek Stad op een berg een schets bieden van hoe de kerken zich hebben opgesteld in politiek en samenleving, wat voor rol zij nu in feite spelen, en waar hun kansen in de toekomst liggen.

James Kennedy werd in de Verenigde Staten geboren en groeide daar ook op. Hij werkt sinds 2003 in ons land. Hij is hoogleraar Nederlandse geschiedenis sinds de middeleeuwen aan de Universiteit van Amsterdam. Hij is o.a. columnist van Trouw.


Archief: Over het recht om wij te zeggen. Dinsdag 15 maart 2011

Inleider: Prof. Dr. Kees Schuyt
Datum: Dinsdag 15 maart 2011

In 2009 schreef Kees Schuyt het boek “Over het recht om wij te zeggen”.

Het boek bevat negen sociologische essays over oude en nieuwe groepstegenstellingen.

De verhoudingen tussen generaties bij de aankomende vergrijzing en de groepstegenstellingen tussen meerderheid- en minderheidsgroepen in onze democratische rechtsstaat komen aan de orde.

Over het recht om ‘wij’ te zeggen behandelt ook de wijze waarop de samenleving met deze tegenstellingen omgaat. Het boek beschrijft de multiculturele samenleving vanuit een sociologische invalshoek en staat stil bij het begrip ‘cultuur’, dat oorspronkelijk betrekking had op beschaving en ontplooiing.

Kees Schuyt schetst drie strategieën waarmee een samenleving met culturele conflicten kan omgaan zonder toevlucht te nemen tot grove generalisaties en polarisaties. Het belang van de ontwikkeling van een persoonlijke identiteit wordt belangrijker geacht dan het uitdragen van collectieve identiteiten.

Kees Schuyt is socioloog en jurist. Hij is emeritus hoogleraar sociologie en lid van de Raad van State. Hij promoveerde op 29-jarige leeftijd op zijn proefschrift 'Recht, orde en burgerlijke ongehoorzaamheid', een in die tijd heftig besproken thema. Ook in zijn verdere loopbaan gaf hij blijk van veel maatschappelijk engagement. Dat kwam tot uitdrukking in tal van publicaties over onder andere de rechtstaat en over normen en waarden.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Islam, godsdienstkritiek en de rol van het terrorisme in het bijzonder. Donderdag 3 februari 2011

Inleider: Prof. Dr. Afshan Ellian
Datum: Donderdag 3 februari 2011

In Israel is een verwoede strijd aan de gang tussen Hamas en de staat Israel. Over de onderliggende ideologische gedachten zal Prof. Afshin Ellian, expert op het gebied van de politieke Islam, zijn licht laten schijnen.

Afshin Ellian (1966) groeide op in Iran. Na de revolutie in dat land werd de linkse partij waartoe hij behoorde, verboden. Hij kon kiezen tussen zich aangeven en meewerken met de veiligheidsdiensten of vluchten. Hij koos voor het laatste en vluchtte in 1983 naar Pakistan en kort daarna naar de Afghaanse hoofdstad Kabul, waar hij drie jaar geneeskunde studeerde. Daar leerde hij zijn vrouw kennen.

In 1989 kwam hij als politiek vluchteling naar Nederland. In 1996 studeerde hij in drie richtingen af aan de Universiteit van Tilburg, en wel staatsrecht, strafrecht en filosofie. Aan die universiteit werd hij wetenschappelijk onderzoeker. Aan de Universiteit van Amsterdam werd hij docent strafrecht, en vanaf november 2003 is hij verbonden aan de afdeling Encyclopedie van de Rechtswetenschap van de Universiteit van Leiden.

Afshan Ellian is columnist van NRC en Elsevier.


Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De woestijn als inspiratiebron: verhalen van de woestijnvaders. Donderdag 20 januari 2011

Inleider: Prof. Dr. Auke Jelsma
Datum: Donderdag 20 januari 2011

Uitgangspunt is de roman ‘De mythe van Zwarte Mozes; doorgeving uit het dodenrijk’, Kampen, 2006 (auteur: Auke Jelsma).

De ontwikkeling van de christelijke spiritualiteit is alleen te verstaan vanuit de oorsprong. De oorsprong ligt in de woestijn. De God van joden, christenen en moslims is van oorsprong een woestijngod.

Dat de woestijn ook in het christendom zo`n belangrijke rol speelde, hangt samen met de voortrekkers en grondleggers ervan: Johannes de Doper en Jezus. Beiden hielden zich een tijdlang in de woestijn op. Volgens het verhaal werd Jezus speciaal door de Geest van God daarheen gedreven om daar door de duivel verzocht te worden.

De invloed van de woestijn bleef bestaan, ook toen het christendom een algemeen aanvaarde en uiteindelijk zelfs begunstigde religie werd. Steeds vaker trokken christenen de woestijn in om daar inspiratie op te doen.

Hun ervaringen werden verzameld en uitgegeven. Invloedrijke woestijnvaders waren Macarius die met een schedel in gesprek kwam en de vroegere roverhoofdman Zwarte Mozes.

Eén van de meest invloedrijke relitoeristen werd Johannes Cassianus. Deze tijdgenoot van Augustinus verbleef twaalf jaar in de Egyptische woestijn. Later vestigde hij zich in Zuid-Frankrijk. Hij schreef twee boeken over zijn ervaringen en gesprekken met de woestijnvaders: ‘Instellingen’ en ‘gesprekken’. Naar het voorbeeld van de woestijnbewoners stichtte hij ook zelf enkele kloosters.

Dankzij de woestijnheiligen leerde Cassianus te respecteren dat mensen ieder op eigen wijze zich religieus ontwikkelen mogen.

Juist deze woestijnheiligen kunnen ook nu nog een bron van inspiratie zijn. Ter illustratie eindig ik mijn lezing daarom met enkele anekdoten over Zwarte Mozes.

Auke Jelsma is emeritushoogleraar theologie uit Kampen. Hij is kerkhistoricus en romanschrijver. Hij publiceerde een groot aantal romans, historische studies, artikelen en korte verhalen. Sinds enkele jaren woont hij in Hilversum.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Verschillende visies op oorzaken van klimaatverandering. Donderdag 11 november 2010

Inleider: Drs. Rob J. Kuiper
Datum: Donderdag 11 november 2010

Historische en geologische gegevens wijzen er op dat klimaten gedurende de hele geschiedenis van de aarde veranderd zijn. Met andere woorden: de hedendaagse publieke discussie over klimaatverandering is vanuit dat perspectief niets bijzonders!
Wat de huidige commotie over de geconstateerde veranderingen in het klimaat zo speciaal maakt is dat de oorzaak daarvan door het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) overwegend toegeschreven wordt aan de uitstoot van CO2 door menselijke activiteiten. Kooldioxyde wordt beschouwd als een ‘broeikasgas’ en dit soort gassen is in staat om infrarode straling te absorberen. De aarde wordt verwarmd door de zon en straalt dus warmte in het infrarode deel van het spectrum weer uit en dat wordt geabsorbeerd door het in de atmosfeer aanwezige CO2. Volgens het IPCC verwarmt de opgewarmde CO2 op haar beurt weer de in de atmosfeer aanwezige waterdamp. In jargon wordt dit genoemd: positieve ‘feedback’.
Hoewel er steeds geroepen en geschreven wordt dat er over de rol van CO2 in de atmosfeer in de wetenschap consensus bestaat moet dat ten stelligste ontkent worden. Nog steeds is de uitspraak van Brooks geldig dat ‘er tenminste negen en zestig manieren zijn voor het construeren van een theorie over klimaatverandering en dat er waarschijnlijk in een behoorlijk aantal een kern van waarheid zit’ (Brooks C.E.P, Climate through the Ages, 1926).
Centraal in deze presentatie staan de bezwaren die tegen de veronderstelde rol van CO2 in gebracht kunnen worden. Daarnaast wordt aandacht besteed aan verschillende andere visies op de oorzaken van klimaat verandering en of er eigenlijk wel sprake is van opwarming en in welke mate!

Rob Kuiper studeerde Sociale Geografie aan de Universiteit van Amsterdam, en behaalde ook de onderwijsbevoegdheid voortgezet onderwijs. Vervolgens was hij docent aardrijkskunde aan het Mendelcollege in Haarlem. Daarna werd hij Wetenschappelijk Hoofdmedewerker Empirische Sociologie aan de Universiteit Leiden, waarna hij adjunct-directeur Onderwijs werd van de Nederlandse Orde van Accountants-Administratieconsulenten. Hij is voorts vrijwillig excursieleider Nationaal Park Zuid-Kennemerland

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:




Archief: Is een gezamenlijke aanpak van de klimaatcrisis mogelijk? Donderdag 4 november 2010

Inleider: Drs. M. Goote
Datum: Donderdag 4 november 2010

Er is grote politieke en wetenschappelijke overeenstemming over de omvang en de ernst van de dreiging die klimaatverandering vormt voor mens en natuur. De meeste landen hebben inmiddels erkend dat de aanpak van klimaatverandering een van de grootste, mondiale uitdagingen vormt van de 21ste eeuw.
Waar de meningen echter over verschillen is hoe we als internationale gemeenschap de klimaatcrisis moeten keren. Tot welke actie moeten de rijke landen zich verplichten? Is hun huidige klimaatbeleid wel voldoende? Wat mogen of kunnen we eisen van de Verenigde Staten, het enige ontwikkelde land ter wereld dat nog geen nationale klimaatwetgeving heeft? En de EU -- moeten we het voortouw blijven nemen, of juist minder ambitieus zijn? En wat mogen we verwachten van de grote, opkomende economieën zoals China, India en Brazilie? Zijn dat nog wel ontwikkelingslanden in de traditionele zin van het woord, die recht hebben op onze financiële ondersteuning? En hoe verdelen we de internationale rekening?
Als de hoofdonderhandelaar van de EU tijdens deze VN onderhandelingen in 2008-2009, zal Maas Goote ingaan op de vraag waarom de wereld in Kopenhagen nog niet klaar was voor een alomvattende mondiale deal.
Maar daarnaast zal Goote op 4 november ook vooruit kijken -- hoe moeten we verder in de Verenigde Naties met het klimaatvraagstuk?

Maas Goote (1967) studeerde rechten aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam en specialiseerde zich in internationaal recht. Tijdens zijn studie werd hij internationaal actief, in milieuorganisaties en als NGO-vertegenwoordiger in Nederlandse delegaties. Drie jaar geleden werd Maas hoofd van het internationale programma Klimaat en Energie op het Ministerie van VROM, en hoofd van de Nederlandse delegatie in de mondiale klimaatonderhandelingen. In 2008-2009 werd hij door Nederland uitgeleend aan de Europese Unie als hoofdonderhandelaar van de EU in de klimaatonderhandelingen in de VN en de klimaattop in Kopenhagen (december 2009)

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:




Archief: het evangelie volgens Vincent van Gogh. Dinsdag 28 september 2010
Inleider: Prof. Dr. Anton Wessels
Datum: Dinsdag 28 september 2010

Vincent van Gogh schilderde nauwelijks bijbelse voorstellingen. Toch kun je een wereld van ‘geloof’ vermoeden in zijn hele oevre. Anton Wessels wordt al jaren geboeid door leven en werk van Vincent van Gogh; hij heeft twee boeken over hem geschreven. In zijn eerste boek Een soort Bijbel (1990) wil Wessels aantonen dat van Gogh geloof en godsdienst nooit vaarwel heeft gezegd. Voordat hij de roeping tot kunstenaar volgde heeft hij een tijdlang als hulppredikant en evangelist gewerkt, maar hij is, aldus Wessels, later als schilder in zekere zin ook evangelist gebleven.
In deze inleiding zal Professor Wessels ingaan op zijn tweede boek Het Evangelie volgens Vincent van Gogh (2009). In drie aan Vincent zelf ontleende thema’s – droefheid en blijdschap, duisternis en licht en de kunst van het leven komt de spiritualiteit van Vincent in woord en beeld aan de orde en wordt ingegaan op zijn geestelijke, literaire en artistieke inspiratiebronnen.

Professor Wessels is emeritushoogleraar van de theologische faculteit aan De Vrije Universiteit te Amsterdam

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:




Archief: Naar een andere economie: een waardenvolle samenleving. Donderdag 15 april 2010
Inleider: Dr. Arjo Klamer
Datum: Dinsdag Donderdag 15 april 2010

Professor Arjo Klamer is op zoek naar een andere economie die past bij een waardenvolle samenleving. In de huidige wereld is de samenleving heel sterk gericht op de economie, waarin het vooral gaat om groei en winst. Deze gerichtheid is te zien als een erfenis van de jaren dertig van de vorige eeuw. Het is de vraag of deze manier van denken en werken nog wel klopt met deze tijd van leven. Hij wil graag een ander perspectief schetsen waarin waarden centraal staan, met mogelijk vergaande gevolgen voor de manier waarop wij in het leven staan. Arjo Klamer wil terug naar gedachten uit oude bronnen zoals die van Aristoteles, Thomas van Aquino, Adam Smith, e.a.

Prof. Dr. Arjo Klamer is hoogleraar aan de Erasmus Universiteit Rotterdam met als leeropdracht ‘Economie van kunst en cultuur’.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De niet-westerse Jezus. Donderdag 18 maart 2010
Inleider: Prof. Dr. Martien Brinkman
Datum: Donderdag 18 maart 2010

Het zwaartepunt van de huidige christenheid ligt op het zuidelijk halfrond. Vrijwel alle christenen wonen daar in een minderheidssituatie. In Azië bijvoorbeeld wonen ze te midden van meerderheden van islamieten, hindoes, boeddhisten, sjamanisten of taoïsten. In toenemende mate laat die omgeving sporen na in de christelijke theologie ter plaatse. Dat geldt ook voor de Afrikaanse christenen in relatie tot de traditionele Afrikaanse religies.

Zo ontstaat er een niet-westerse theologie met geheel eigen beelden en begrippen. Als leidraad bij de beschrijving hiervan hanteert de auteur in zijn boek ‘De niet-westerse Jezus’(2007) het begrip ‘dubbele transformatie’. Daarmee wil hij aangeven dat op Jezus begrippen worden toegepast die in westerse ogen nieuwe dimensies toevoegen, terwijl die begrippen zelf door de toepassing ook veranderen. Jezus ondergaat dus een spannende transformatie.

Prof. Dr. Martien Brinkman is hoogleraar oecumenische/ interculturele theologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. In 2011 is een monografe over De Westerse Jezus voorzien.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Opium van het volk. Dinsdag 16 februari 2010
Inleider: Dr. Dick Pels
Datum: Dinsdag 16 februari 2010

De scheiding tussen kerk en staat is ongetwijfeld een centrale verworvenheid van de democratie. Zij past in het bekende rijtje van zogenaamd universeel geldige en ononderhandelbare ‘kernwaarden van onze westerse beschaving’ (het Fortuyn-rijtje), waartoe ook de vrijheid van meningsuiting, de grenzen van de rechtsstaat en de gelijkheid tussen mannen en vrouwen en homo’s en hetero’s behoren. Maar in dit rijtje schittert één waarde vaak door afwezigheid: het vermogen tot relativeren, hoewel die juist de belangrijkste erfenis van het Verlichtingsdenken vormt. Zij ontdoet alle andere kernwaarden van hun absolutisme, inclusief de scheiding tussen kerk en staat.

In zijn boek ‘Opium van het volk’ verdedigt Dick Pels deze vrijzinnigheid als de kern van de democratische houding. Religies kunnen vrijelijk deelnemen aan de politiek, maar in een democratisch setting wordt wel verlangd dat zij hun heilige huisjes, boeken en profeten voldoende relativeren om effectief te kunnen participeren in het democratisch debat.

Dick Pels is freelance publicist en voorzitter van de linksliberale denktank Waterland. Eerder was hij hoogleraar sociologie en communicatiestudies aan Brunel University in Londen en bijzonder hoogleraar in de sociale kennistheorie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij schrijft voor tal van Nederlandse dag- en weekbladen en is politiek commentator op radio en tv. Zijn meest recente boeken zijn: De geest van Pim (2003), Een zwak voor Nederland (2005), De economie van de eer (2007) en Opium van het volk (2008).

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Modern geloven, de crisis te boven. Dinsdag 19 januari 2010
Inleider: Ds. Jan Offringa
Datum: Dinsdag 19 januari 2010

Kun je tegelijk een mens van deze tijd zijn en toch geloven? Tegenwoordig wordt vaak beweerd dat geloven achterhaald is, bijvoorbeeld door inzichten uit de wetenschap. Ds. Jan Offringa denkt daar anders over. Hij is van mening dat een eigentijdse manier van geloven mogelijk is die niet de ogen sluit voor moderne inzichten. Een geloof dat weet heeft van twijfel, maar deze als het ware integreert en daarmee te boven komt. In een heldere en directe stijl schrijft hij hierover in zijn boek ‘Na een gezonde geloofscrisis. Over modern geloven’ (2008).

In de ‘twijfel top twaalf’, uitgewerkt aan het begin van zijn boek, gaat hij concreet in op de meest verwarrende kwesties onder gelovigen. Sluiten wetenschap en geloof elkaar uit? Is God er wel, of is het allemaal menselijke projectie? Is geloven geen ongezonde zaak, en is er een antwoord op de vraag naar God en het lijden? Of hoe zit het met de Bijbel als tijdgebonden en onbetrouwbaar boek? In aparte hoofdstukken over God, Jezus, Bijbel en Pasen schetst hij vervolgens de contouren van een moderne manier van geloven.

Jan Offringa is predikant van de Protestantse gemeente van Kesteren en omstreken. Sinds 2005 is hij voorzitter van Op Goed Gerucht, een beweging van moderne theologen binnen de Protestantse Kerk in Nederland. In de bundel ‘Uitgesproken Protestant’ (2008) toonde OGG zich kritisch ten aanzien van de eenzijdig orthodox-evangelicale koers van de landelijke kerk. In de bundel wordt gepleit voor een open, plurale en lerende kerk, die beseft dat ze een proces van verandering nodig heeft en af moet van het imago van een betuttelende organisatie. Ook daarover kan het deze avond gaan.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Spinoza’s Theologisch-Politiek Tractaat. Dinsdag 17 november 2009
Inleider: Ds. Foeke Knoppers
Datum: Dinsdag 17 november 2009

Voor het werk van Baruch de Spinoza bestaat de laatste jaren steeds meer aandacht. Spinoza leefde van 1632 – 1677 en werd geboren in een Portugees-Joods gezin te Amsterdam. Al in 1656 werd hij in de ban gedaan en daarmee verbannen ‘uit het volk van Israel’. Hij loochende o.a. de onsterfelijkheid van de menselijke ziel en stelde dat God geen persoon is, maar de oneindige substantie (die daarmee gelijk is aan de natuur).

Met zijn ‘Theologisch-politiek traktaat’(1670) wilde Spinoza een einde maken aan de invloed van de georganiseerde religie (voor hem het Calvinisme) op het maatschappelijk leven. Het boek biedt dan ook in de eerste plaats een frontale aanval op al die zaken op grond waarvan men meende die religie dwingend aan anderen te kunnen opleggen. In de tweede plaats wilde hij duidelijk maken op welke wijze volgens hem de godsdienst gepraktiseerd diende te worden en in de derde plaats wilde hij een beschrijving geven van wat volgens hem de ideale staatsvorm was.

Ds. Foeke Knoppers is predikant van de remonstrantse gemeente van Naarden-Bussum.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Kerk en staat in Islamitische landen. Dinsdag 13 oktober 2009

Inleider: Prof. Dr. Nelly van Doorn – Harder
Datum: Dinsdag 13 oktober 2009

In mei 2006 heeft Nelly van Doorn in onze serie kerkcafé een inleiding gehouden over ‘Het moskeegordijn: een glimp achter moslimdebatten’. Haar verhaal maakte veel indruk, onder meer doordat zij haar betoog onderbouwde met een groot aantal observaties uit islamitische en andere landen. Tot ons grote genoegen keert Prof. Van Doorn terug in onze serie, dit keer met een inleiding over de verhouding tussen kerk en staat.

Nelly van Doorn is hoogleraar aan Valparaiso University (een plaats ten Oosten van Chicago) en bijzonder hoogleraar aan de Vrije Universiteit te Amsterdam met als opdracht christen – moslim relaties.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Rembrandt als commentator. Dinsdag 22 september 2009

Inleider: Dr. Gerda Hoekveld-Meijer
Datum: Dinsdag 22 september 2009

Vondel hekelde het godsbeeld van de orthodoxie. Jacob Cats schreef gedichtjes bij plaatjes die de orthodoxe moraal populair moesten maken. In Amsterdam riepen orthodoxe predikanten vanaf hun kansels op tot doodstraf van andersdenkenden en tot plundering en brandstichting van hun huizen. In Leiden moesten soldaten het stadhuis tegen de orthodoxe opstandelingen beschermen. Maar Leiden ging om toen Johan van Oldebarneveld werd onthoofd op last van de Synode en de Staten Generaal onder leiding van Prins Maurits. Zou Rembrandt dan onbewogen door het tumult op straat in de politiek en in de kerk zijn Bijbelse voorstellingen hebben geschilderd en geëtst? Het is niet waarschijnlijk.

Dr. Gerda Hoekveld – sociaal geograaf en theoloog – heeft een boek geschreven over Rembrandt als commentator van de godsdienst van zijn tijd. Hierin wordt duidelijk dat Rembrandts Bijbelse voorstellingen vaak opgevat kunnen worden als preken waarin de schilder een ketterse uitleg koppelt aan een kritisch commentaar op de gebeurtenissen van zijn tijd. Door zijn vooropleiding was hij immers een predikant in wording. Zijn keus voor de taal van het beeld boven die van het woord heeft er echter toe geleid dat latere generaties hem slechts kennen als de geniale kunstenaar. Men heeft geen oog meer voor het feit dat Rembrandt met zijn brede kennis van de Bijbel een politiek geëngageerd theoloog is geweest.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De inhoud van de Nederlandse identiteit. Donderdag 16 april 2009

Inleider: Prof. Dr. James Kennedy
Datum: Donderdag 16 april 2009

Enige tijd geleden ontstond in ons land een discussie over de vraag of er een bepaalde Nederlandse identiteit bestaat en zo ja, waaruit die dan bestaat.

Prinses Maxima trok aandacht met haar opvatting dat er geen sprake is van één identiteit. Zij bedoelde o.a. dat de bevolking in ons land in voorbije eeuwen steeds mede is gevormd door de immigratie van buitenlanders (zoals bijvoorbeeld de Hugenoten) en dat daardoor ook de cultuur wordt gekleurd. Maxima oogstte instemming en hevig protest.

Prof. Kennedy is hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij werkt sinds enige jaren in ons land en geldt als deskundig en inspirerende spreker over dit thema

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De visie van de huidige paus Benedictus XVI op Jezus. Donderdag 5 maart 2009

Inleider: Prof. Dr. Herwi Rikhof
Datum: Donderdag 5 maart 2009

Afgelopen zomer is een belangrijk boek verschenen van Benedictus XVI: “Jezus van Nazareth” (ISBN 978 90 209 71767). In dit zeer toegankelijk lezenswaardige boek geeft de huidige paus zijn visie op Jezus. ‘Ik ben innerlijk lang onderweg geweest naar dit boek. Nadat ik gekozen was tot bisschop van Rome heb ik alle vrije ogenblikken benut om er verder aan te schrijven. Het is geen document van leergezag, maar een uitdrukking van mijn persoonlijk zoeken naar het gelaat van de Heer. Iedereen is daarom vrij mij tegen te spreken’. Aldus het voorwoord van zijn boek.

Dit boek is door velen zeer positief ontvangen. Kees Fens schreef een juichende kritiek in de Volkskrant. Zelfs mensen van de reformatie waren juichend over dit zeer persoonlijke document. Dr. Arjan Plaisier sprak van ‘een mijlpaal’. Nieuw in dit boek is de geringe aandacht voor de ‘klerikale’ Jezus ten gunste van het zoeken naar Jezus als mens, die leefde in vertrouwen op de Allerhoogste.

Prof. Dr. Herwi Rikhof is hoogleraar Systematische Theologie en Wijsbegeerte aan de Universiteit van Tilburg. Daarnaast zit hij in de Directie van het Thomas Instituut te Utrecht

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: The indigenous Christians in the Middle East. Donderdag 5 februari 2009

Inleider: Dr. Khalil Abdinnour (uit Jeruzalem)
Datum: Donderdag 5 februari 2009

The issues of the indigenous Christians living in the Middle East have been overshadowed by the complexities of the on-going political conflicts of the region. In the past few decades the number of Palestinian Christians has dropped dramatically. They make one twelfth of what they represented only few decades ago. Today they form less than 2 percent of the overall population in the Holy Land.

In this presentation a historic perspective will be given of the indigenous Christians in the Middle East. The main reasons behind their gradual extinction will be given, especially in Jerusalem and West Bank towns and villages. Also the importance is stressed of maintaining this indigenous Christian element within the West-bank and Palestine. Means for their preservation, sustenance and possible re-growth will be suggested.

Finally, Dr. Abdinnour will take Jerusalem Arc’s “Children and YouthWork” which he has been implementing for the past six years, as one practical example of the various program areas which are believed to be essential for the empowerment and sustainability of the Christian minority in the Holy Land, who are vital for building a healthy life and society, based on religious morals and values, and for bringing about transformation and change for the better.

Dr. Khalil Abdinnour is Christen Palestijn en heeft gestudeerd aan de University of Winston Salem, NC, USA. Hij is thans werkzaam voor de Chr. Palestijnse Stichting ‘JerusalemArc’ te Jeruzalem. Een avond om inzicht te krijgen in de complexe structuur van Israel en Palestina.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Schepselen spelen een rol. Dinsdag 20 januari 2009

Inleider: Prof.Dr. Karel Deurloo
Datum: Dinsdag 20 januari 2009

De oudste en grootste verwarring over het Bijbelse begrip schepping is, dat het zo ongeveer hetzelfde zou betekenen als natuur. Dat woord komt echter in de bijbel niet voor. De kerk heeft het van de Grieken overgenomen met alle gevolgen van dien voor kerk en theologie. Men leerde dat je uit de natuur/schepping kunt aflezen dat er een Schepper, een God is. Naar Bijbels besef weet de mens alleen van horen zeggen wat schepping is; schepping kun je alleen geloven.

In de Bijbel spelen schepselen telkens een rol in de geschiedenis van de God van Israël en zijn volk; en wel heel vaak geschapen verschijnselen, ‘schepselen’ in overdrachtelijke zin. Ze zijn gehoorzaam aan hun Heer en Schepper. Voor het goede begrip van Bijbelse verhalen is het noodzakelijk hiervoor gehoor te krijgen. Bijvoorbeeld: de aarde [= vaak de mensenwereld] heeft haar solide aspect [bergen en heuvels] en haar gevaarlijke, onsolide kant [zee en rivieren].

Vooral in verband met deze overdrachtelijke betekenis zullen op deze avond enkele teksten gelezen worden [al kunnen we natuurlijk geen bergen verzetten.] (zie ‘Schepping: van Paulus tot Genesis’; 2008; Kok, Kampen).

Prof.Deurloo is emeritus-hoogleraar theologie uit Amsterdam

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De joods-christelijke erfenis en de uitdagingen van de islam. Dinsdag 25 november 2008

Inleider: Dr. Robbert Veen
Datum: Dinsdag 25 november 2008

Het grote keerpunt in de recente geschiedenis is ongetwijfeld de aanslag op de Twin Towers geweest. Het heeft de angst voor de oprukkende Islam bevorderd. De zorg voor het behoud van de liberale democratie is toegenomen. Een van de strategieën die ons hoop moeten geven wordt uitgedrukt in de term ‘joods-christelijk-islamitische erfenis’: dat is de hoop op een fundament in een gemeenschappelijke religieuze traditie.

Hegel heeft in het begin van de 19e eeuw zo’n fundament aangeduid met ‘technische substantie’: gemeenschappelijke belevingen en overtuigingen waarop de liberale democratie als ‘bovenstructuur’ wordt geplaatst. Volgens Hegel leidde een dergelijke verhouding in de klassieke oudheid al tot spanningen die in de Griekse tragedie werden verwoord.

Twee vragen komen met name aan bod:

- Wat betekent de term ‘joods-christelijke erfenis’ in een tijd van technologie en secularisme?

- Welke rol moeten we hierbij toekennen aan de islam?

Dr. Robber Veen is emeritus-predikant en filosoof te Huizen. Hij doceerde dogmatiek en ethiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: God is terug - maar voor de kerk is het nog even wennen. Dinsdag 4 november 2008
Inleider: Dr. Govert Buijs
Datum: Dinsdag 4 november 2008

‘De moderne mens is onvermijdelijk op weg naar definitieve secularisatie’: dat is de mythe die sociologen als hedendaagse goeroes met grote stelligheid decennialang verspreid hebben. Het christelijk geloof zou alleen overlevingskansen hebben als het zich zou ontdoen van ‘pre-moderne’, niet rationeel inzichtelijke ‘geloofsvoorstellingen’ en zich zou voortzetten als politieke en/of sociale ethiek.

In deze inleiding wordt vooral ingegaan op een hernieuwde verkenning van het evangelie als een spirituele weg die juist in een meervoudige marktsituatie herkend kan worden als intellectueel uitdagend, moreel oriënterend en spiritueel transformerend.

Er is geen reden voor de kerk of voor kerkleden daarover besmuikt te doen. Of blijft de moderne seculariserende kritiek ‘dat het allemaal maar verbeelding is’ toch knagen? Daarover gaat het meer (cultuur)filosofisch getoonzette slotdeel van de lezing.

Govert Buijs is universitair docent sociale en politieke filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: De wijsgerige geschiedenis van het zielsbegrip. Donderdag 2 oktober 2008
Inleider: Dr. Gerard Visser 
Datum: Donderdag 2 oktober 2008

Eind 19e eeuw spreekt de filosoof Wilhelm Dilthey over de psychologie van zijn dagen als een ‘Seelenkunde ohne Seele’. Zijns inziens is de ziel ontdaan geraakt van alles wat haar tot ziel maakt.

In deze inleiding zal een korte geschiedenis van de ziel in de Europese wijsbegeerte worden gegeven. De ziel werd als kenbaar beschouwd. Is zij dat wel? Mogelijk is de ziel in het Europese denken gestorven aan de illusie van haar kenbaarheid.

Aan twee denkers zal vooral aandacht worden geschonken: Meister Eckhart (1260-1327) en Friedrich Nietzsche (1844-1900). Het zal daarbij gaan om de individualiteit van het bestaan.

Gerard Visser is universitair hoofddocent cultuurfilosofie aan de Universiteit Leiden.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Schoonheid en schaduw. Dinsdag 22 april 2008

Inleider: Dr. Matthias Smalbrugge
Datum: Dinsdag 22 april 2008

De geschiedenis van de zondeval had eigenlijk beter die van schoonheid en schaduw kunnen heten, maar schoonheid levert geen puur genoegen op.

Vergelijk het met de schitterende boom van kennis van goed en kwaad: in het Genesisverhaal is het de slang die gelijk heeft en Eva aanspreekt op haar onvolledige kennis van God. Zo heeft elke schoonheid een schaduw om zich heen.

Volgens Matthias Smalbrugge moet de kerk veel meer willen zijn zoals de slang en moet ze lastige vragen durven stellen.

Dr. Matthias Smalbrugge is predikant van de PKN in Aerdenhout. Hij schrijft geregeld in Trouw.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Hersenen en gedrag. Dinsdag 11 maart 2008

Inleider: Prof. Dr. René Kahn
Datum: Dinsdag 11 maart 2008

Over de invloed van hersenen op het menselijk gedrag is de laatste paar jaar veel meer bekend geworden, o.a. als gevolg van het gebruik van scans. Daaruit blijkt ook dat het gedrag zelf de oorzaak kan zijn van veranderingen in de hersenen. Dat leidt tot allerlei interessante en belangrijke gevolgtrekkingen.

René Kahn, die zeer deskundig is op dit terrein, heeft over ‘onze hersenen’ een toegankelijk en leesbaar boek geschreven.

Prof.Dr. René Kahn is hoogleraar Psychiatrie aan de Universiteit Utrecht.

Geluidsregistratie van deze bijeenkomst:


Archief: Oud en nieuw leren? Donderdag 21 februari 2008

Inleider: Dhr. Elmer Kollaard
Datum: Donderdag 21 februari 2008

Een speciale commissie van de Tweede Kamer heeft eind 2007 gedurende drie weken openbare hoorzittingen gehouden over gevolgen van belangrijke onderwijsvernieuwingen die in de afgelopen decennia in Nederland zijn ingevoerd.

Een belangrijk deel van de onderwerpen die in dit parlementaire onderzoek aan de orde zijn, wordt wel samengevat in de begrippen ‘oud en nieuw leren'.

Op 19 februari komt het zgn. ‘nieuwe leren’ ter sprake, waarbij vooral wordt ingegaan op resultaten van competentie gericht leren. Op 21 februari wordt nadruk gelegd op het zgn. ‘oude leren’, op de doelstellingen ervan en de veranderingen daarbinnen.

Co van Houten is verbonden aan het ROC Amsterdam, Gooi en Vechtstreek. Elmer Kollard is lid van de directie van het Erfgooiers College.
 


Archief: Het nieuwe leren: competentie gericht. Dinsdag 19 februari 2008

Inleider: Dhr. Co van Houten
Datum: Dinsdag 19 februari 2008

Een speciale commissie van de Tweede Kamer heeft eind 2007 gedurende drie weken openbare hoorzittingen gehouden over gevolgen van belangrijke onderwijsvernieuwingen die in de afgelopen decennia in Nederland zijn ingevoerd.

Een belangrijk deel van de onderwerpen die in dit parlementaire onderzoek aan de orde zijn, wordt wel samengevat in de begrippen ‘oud en nieuw leren'.

Op 19 februari komt het zgn. ‘nieuwe leren’ ter sprake, waarbij vooral wordt ingegaan op resultaten van competentie gericht leren. Op 21 februari wordt nadruk gelegd op het zgn. ‘oude leren’, op de doelstellingen ervan en de veranderingen daarbinnen.

Co van Houten is verbonden aan het ROC Amsterdam, Gooi en Vechtstreek. Elmer Kollard is lid van de directie van het Erfgooiers College.


Archief: Het uitvinden van de openbaring. Donderdag 31 januari 2008

Inleider: Prof. Dr. Karel van der Toorn

Datum: Donderdag 31 januari 2008

Wie heeft de Bijbel geschreven? Over dit onderwerp verscheen ruim een jaar geleden een boek, ‘Scribal Culture and the Making of the Hebrew Bible’, waarover in recensies wordt gezegd dat het inzicht in het ontstaan van het Oude Testament fundamenteel is toegenomen.

De auteur, Karel van der Toorn, maakt aannemelijk dat een literaire elite die verbonden was aan de tempel van Jeruzalem, de Hebreeuwse Bijbel heeft geschreven voor vakgenoten. Daartoe maakt hij gebruik van een groot aantal bronnen.

Prof. van der Toorn is hoogleraar theologie aan de Universiteit van Amsterdam en voorzitter van het College van Bestuur daarvan.

De geluidsregistratie van deze avond kunt u aanvragen via info@pgblaricum.nl


Archief: Geloven in het publieke domein. Dinsdag 20 november 2007

Inleider: Mw. Dr. Petra Jonkers

Datum: Dinsdag 20 november 2007

Uit oudere en meer recente peilingen blijkt dat enerzijds het aantal kerkgangers in ons land stelselmatig afneemt, terwijl anderzijds de belangstelling voor religie, riten en symbolen duidelijk toeneemt.

In 2006 verschenen kort na elkaar twee studies: ‘Geloven in het publieke domein’ door de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, en het hoofdstuk ‘Kerkgangers, investeerders in de civil society’ in het Sociaal en Cultureel Rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau.

In dit verband wordt opgemerkt dat kerkgang een vorm van investeren in het sociaal kapitaal van de samenleving is. Impliceert deze waargenomen rol van kerkgang ook een opdracht aan de kerken?

Kan de samenleving de kerk een rol/functie toedichten?

Aan de orde komt zowel de visie van de kerken zelf, als wel de visie van buitenstaanders over de rol van de kerk. Tijdens deze bijeenkomst staat het WRR-rapport centraal.

Mw. Dr. Petra Jonkers is verbonden aan de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in Den Haag.

De geluidsregistratie van deze avond kunt u aanvragen via info@pgblaricum.nl


Archief: Gelijk, over de noodzakelijke terugkeer van een klassiek ideaal. Dinsdag 16 oktober 2007

Inleider: Prof. Dr. Paul de Beer

Datum: Dinsdag 16 oktober 2007

Paul de Beer zal een inleiding verzorgen over het boek “Gelijk, over de noodzakelijke terugkeer van een klassiek ideaal”. Dit boek onderzoekt wat er de afgelopen decennia gebeurd is met het gelijkheidsideaal in het onderwijs, de zorg, op de arbeidsmarkt, met het inkomen, de veiligheid en in de internationale verhoudingen.

Groeit de afkeer van gelijkheid inderdaad? Hoe moeten we dit waarderen? De auteurs komen tot de conclusie dat niet het streven naar grotere gelijkheid achterhaald is, maar de traditionele invulling die aan het begrip wordt gegeven en de regelingen die gelijkheid moeten bevorderen. Gelijkheid is nog steeds een groot ideaal.

Prof. Dr. Paul de Beer is bijzonder hoogleraar arbeidsverhoudingen op de Henri Polak leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam.

De geluidsregistratie van deze avond kunt u aanvragen via info@pgblaricum.nl


Archief: Globalisering met een menselijk gezicht: de rol van het internationale recht. Donderdag 13 september 2007

Inleider: Prof. Nico Schrijver
Datum: Donderdag 13 september 2007

Door het kleiner worden van de wereld en de daarmee gepaard gaande vervlechting van samenlevingen neemt de vraag toe naar algemeen geldende rechtsregels.

In de afgelopen decennia is reeds universeel recht ontstaan op een aantal gebieden, zoals dat van vrede en veiligheid en milieubescherming. Hierdoor is de nationale soevereiniteit steeds meer begrensd door beginselen en regels van het internationale recht. Dat geeft spanningen binnen nationale samenlevingen en tussen samenlevingen. De vraag wordt sterker in hoeverre internationale organisaties - gecreëerd om internationaal recht te kunnen toepassen en handhaven - bevoegdheden hebben of moeten krijgen die nationale grenzen overschrijden.

Toch zijn zulke internationale organisaties aangewezen op de medewerking van nationale overheden. Het is van belang mondiale waarden en normen te ontwikkelen waarop meer concreet beleid van alle betrokkenen kan worden gebaseerd.

Prof. Nico Schrijver is hoogleraar internationaal recht aan de RU te Leiden. Hij adviseert de Nederlandse regering en de Verenigde Naties.

De geluidsregistratie van deze bijeenkomst kunt u aanvragen via info@pgblaricum.nl


Archief: De (on)maakbaarheid van de samenleving en de rol van de elite. Donderdag 26 april 2007

Inleider: Prof. Dr. Rene Boomkens.
Datum: donderdag 26 april 2007.

Er is, mede door de globalisering, nieuwe wanorde in de wereld ontstaan. De samenleving is niet meer maakbaar. Hierbij zal zijdelings worden ingegaan op de aanvaardbaarheid van de neoliberale markteconomie (voor Christenen), o.a. in hoeverre daardoor de wanorde wordt vergroot dan wel wordt teruggedrongen. Inleider: Prof. Dr. Rene Boomkens.

De geluidsregistratie van deze bijeenkomst is aan te vragen via info@pgblaricum.nl


Archief: De gnostiek en het Judas Evangelie. Dinsdag 27 maart 2007

Inleider: Prof. Dr. Tjitze Baarda.
Datum: dinsdag 27 maart 2007

Eerder dit jaar werd nogal veel ophef gemaakt van het (terug)gevonden Evangelie van Judas. Dit geschrift is gnostisch van aard. In de gnostiek wordt ervan uitgegaan dat de mens eigenlijk is vergeten wie hij is. Mogelijk kan hij en zij daarvan weer enig besef krijgen via de mystiek en via mystieke geschriften. Tegen deze stroming heeft in het Christendom vanouds veel verzet bestaan. Teruggevonden geschriften zijn dan ook 'apocrief' van aard.

Tijdens deze avond wordt eerst kort ingegaan op kenmerken van de gnostiek, terwijl vervolgens uitvoeriger het Judas Evangelie ter sprake komt.

De geluidsregistratie van deze bijeenkomst kunt u aanvragen via info@pgblaricum.nl


Archief: Is God onmisbaar?

Inleider: Alister McGrath, een hedendaags bekend theoloog, heeft een boek geschreven met de titel ‘De ondergang van het atheïsme’.
Datum: dinsdag 30 januari 2007

Prof. McGrath betoogt, dat sinds de val van de Berlijnse Muur, het atheïsme definitief op zijn retour is. Alister McGrath is hoogleraar historische theologie aan de Universiteit van Oxford. Hij schreef vele boeken, waaronder ‘Geloof en natuurwetenschap’ (2001) en ‘Christelijke Theologie’ (3e druk 2005). Alister McGrath is een begenadigd spreker, een voortreffelijk debater en komt speciaal voor deze lezing naar Nederland. Zij die zich willen voorbereiden wordt aangeraden de hoofdstukken 3 en 4 te lezen uit ‘De ondergang van het atheïsme’ (ISBN 90 259 56 45 9). De voertaal van de avond is Engels.

De powerpointpresentatie en geluidsregistratie van deze avond kunt u aanvragen via info@pgblaricum.nl